Lucia Niliacis virgo male cognita terris,
Postremas scribo caeca futura notas.
Serito tibi Scotiane, oculis quem laesimus: illi,
Ne dubita, poenas, quas meruere dabunt.
5Punitur, stricto qui corpora suffodit ense,
Vulnera qui menti fecit, inultus erit?
Saepe tulit furcam vicinae messor aristae;
Nec latro raptas funere solvat opes?
Non erit, hoc juro, fixa est sententia menti,
10Vixque animus lentas continet usque manus,
At prius, ut fuerim malefausta prodita pugna.
Expedit et casus exposuisse meos,
Nempe mihi jussus fodit qui lumina culter,
Ut cernas, oculos erudit ille tuos.
15Circus erat, populo scenam, ludosque daturus:
(Saepius is casti damna pudoris habet!),
Serica marmoreo pendebant vela theatro,
Spirabant liquidos pulpita rubra crocos.
Nescio ut huc veni: nisi quod sic foemina scena
20Captat, ut appositos piscis in amne cibos.
Constiterant populi, velisque hinc inde reductis,
Spectandus scenae plurimus actor erat.
Jam cornu, lituique sonant venatibus apti,
Exhibet et varias sylva propinqua feras.
25Parte alia nivei circum venantur Amores,
Vestiti levibus corpora nuda sagis,
Retia pars tendit, pars spicula tractat et arcum:
Jamque levis fixa cuspide cerva cadit.
Fit plausus laetosque tenens spectacula cives,
30Cum nuribus pueros, cum puerisque nurus.
Deme unum, facies una est, hilarisque theatri
Cunctaque festivis plausibus ora sonant.
Scilicet errabas oculis, Scotiane, meusque,
Quod tunc spectabas, nil nisi vultus erat,
35Sensimus, heu! gremioque pudor dejecit ocellos.
Meque ferunt rotis erubuisse genis.
Caste pudor, (caetu si quid peccavimus isto)
Da veniam: partem criminis error habet.
Non ego sic scenam, sic ludos esse putavi,
40Laedere ut aspectu tam cito pollet Amor.
Caste pudor, si quid metui, non abnuo poenam:
En ego do junctas in tua jura manus.
Adde oculos velo; velum meruere procaces:
Adde pedes vinclis, et meruere pedes.
45Docta mali posthac vitabo cupidinis aulam,
Et loca virgineo non adeunda pede.
Sic juro testorque; ferat sic oscula charta, haec,
Signaqne gentiles jussa referre notas.
Haec ego dum memoro: fertur mihi littera supplex:
50Scilicet a laeso littera missa viro.
Confiteor, primum dubitavi tangere; ne quis
Glisceret in venas, ossaque caecus amor.
Sed tamen excepi: solvit signacula culter:
Ne qua darem admotis oscula forte labris.
55Ut legi, extimui, flamma succendimur, inquis:
Inque tuis oculis procubuere mei.
Hos ego depereo: dederit si Lucia quondam
Quod tulit, hoc rursum Pelias hasta feret.
Parce, precor, laeso: binis mihi vulnus ocellis,
60Qui mea distrinxit lumina, fecit Amor,
Ergone, succlamo, sic bino prodimur hoste.
Qui mihi pro speculis unus et alter erant?
Pellaces oculi! quem non laesistis amando?
A vobis primum fluxit in orbe malum.
65Publica fluxerunt viso contagia pomo,
Inque necem robur nunc quoque visus habet.
Consule Jesseiden Hethaeidis ardet amore:
Idque oculis nudam sustinuisse fuit.
Vestra quoque antiquis dicuntur Numina fastis,
70Saepius aspectu damna tulisse suo.
Jupiter Europam quamprimum vidit ab alto:
Turpis, et excusso fulmine taurus erat.
Tyndareae vidit quam primum lumina Ledae:
De Iove, flumineo fonte natavit olor.
75Quo raperis, Scotiane, oculi quid amoribus ardes?
Heu! nescis quantum vulneris ille vehit.
Quid tamen interea cupidum frustremur amantem?
Et trahimus longa dona petita mora?
Aude anime? Et seris miranda nepotibus olim
80Incipe sanguinea bella movere manu.
Haec ubi: roratis stillarunt lumina guttis
Vicinam cladem pertimuisse putes,
Quid tamen, heu! frustra bini ploratis ocelli,
Postremoque meas tingitis imbre genas?
85Scimus, et a vobis qui forsan prodiit ignis
Nec malus, aut Paphii militis ille fuit.
Quidquid id est; satis est, juveni potuisse placere:
Vos eritis culpae victima bina meae.
Si pretium amissae petitis mea lumina flammae,
90Non aliud forsan quam Scotianus erit.
Quid? quod et aurata quae fulget cortice pyxis,
Quaeque nitet radiis Indica gemma, tuis.
Haec vos arca manet, liquida quam dives amomo,
Tinget et Assyrio cespite pinguis Arabs.
95Ibitis ad dominum, quantumvis flebili munus:
Inscius et promptam porriget ille manum.
Cessabant lacrimae: properabat currere sanguis:
Et prope jam nobis reddita tortor eram.
Obstitit alter Amor, qui pro re dimicat: ille
100Ne propera, coeptum perfice, dixit, opus.
Sic bene suffuso plaudetur Epistola tabo;
Signatusque tua caede libellus erit.
Quid contra moveam? tenebrosa meine, oculive
Funera? erit clari nox ea luce prior.
105Ibimus, et densae conferta per agmina turbae;
Spectandas dabimus tunc sine luce genas.
Nec cane, nec baculo ducam vestigia; caecae
Duxque comesque mihi praevius ibit Amor.
O! quoties Phariis mirabitur advena terris,
110Et nostri quaeret fata modumque mali!
Protinus haec referam: quam caecam conspicis hospes,
Nativi non sic temporis hora tulit.
Sed neque Tobiadae fimo caecavit hirundo:
Morbidaque in vultus vis resoluta meos.
115Fecit Amor; caecos hic semper reddit amantes:
Fallimur, et mediis noctibus ille videt.
Sic tibi fit missum dum fors mirabere munus,
Et, vel si dicas: Lucia, lumen habes.
Lumen habes: cassisque, mihi quos mittis, ocellis,
120Plus mihi, quam dederas luminis ante, jacis.
Hei! mihi, quid feci? nimis o petulanter amavi!
Ipse ego sum poenae, Lucia causa tuae?
Parce precor: jam nunc video meliora, proboque:
Quae nitet limo forma, caduca nitet.
125Terra vale, niveique mihi quos foemina vultus
Exhibet: heu! damnis officiosa meis!
Scilicet illa cadunt sensim morientibus annis:
Et similis fluvio, sic quoque fallit Amor.
Atque utinam geminos cum pyxide videris orbes,
130Accipiant lacrimas haec mea dona tuas!
Assyrio certe liquor hic praestabis amomo;
Hoc nostrum tingi munere munus amat.
Sic erit: aeternae scripta est victoria buxo:
Quodque, legas, ima pyxide carmen habes.
135Abstuleram Scotiano oculos: nunc furta rependo:
Proque oculis oculos possidet ille meos.
Fit sacer hinc Argus: et quae viderat ante,
Jam videt, amborum est illud, et illud opus.