Dicit aue ueniens tibi iure ualeque recedens,
Hoc uerbum salue comprendit aueque ualeque.
Caelestem dat aue mihi significare salutem,
Humanamque uale, salue designat utrumque.
5Callet durere denotat et sapere,
Callidus et callus haec duo uerba probant.
Si largiturus mihi sis aliquid, mihi spondes,
At pro me spondes, si sis pro me fideiussor.
Exhibet hoc uerbum designat quattuor ista:
10Demonstrat, praesentat, alit, pariter dat abunde.
Confiteor cum uox respondet ad intima cordis,
Sed fateor cum lingua sonat quod corde refuto.
Arcet qui remouet, et cogere dicitur arcens,
Estque acuens arcens, unde hoc arconius exit.
15Resplendens ardet, quicunque irascitur ardet,
Ardet qui properat, ardet quicunque crematur,
Ardet mens, ardet clipeus, domus ardet et ignis,
Haec cupit, hic splendet, hic urit et uritur illa.
A careo cassum dicas caritumque supinum,
20A cassu cassus uenit, a caritu cariturus.
Apparens paret et qui bene paret oboedit,
Ast in utroque solet produci syllaba prima.
Horreo pro ueneror reperitur et horreo saepe
Illud quod terret significare solet.
25Assidet intendit atque assidet assimilatur:
Assidet insano, medicus simul assidet aegro.
Actiuum liceo passiuum significabit,
Passiuum liceor actiuum significabit:
Non licet asse mihi qui me non asse licetur,
30Diues in orbe licet, miserum sed nemo licetur.
Paenitet et taedet miseret piget ac pudet ista
Accusatiuos poscunt simul et genitiuos,
Natura primum, sed transitione secundum.
33a[Dic tuor inspicere, tueor defendere dicas.]
Pro speculor dicas et pro defendo tueri,
35Et tuitus primo tribues, tutusque secundo,
Saepe tamen tuor hoc uerbum reperitur in usu,
A quo composita sunt contuor intuor ista.
Indulges cum tu condonas aut operam das,
Da casum primo duplicem, solumque secundo.
40Deuoueo dicens de priuat et auget ibidem,
Augens promittit, at si priuat maledicit.
Promouet exaltat, abigit quoque promouet, inde
Dicitur interdum "promotus in acolythum sum".
Si ualet hic moritur, et si ualet hic ualidus fit,
45Qui ualet ille potest, defectiuumque salutat,
Et quandoque ualet pretium dat uenditionis,
Accipitur ualeat pro queat et pereat.
Maereo producas primam, pro tristor habetur,
At mereor breuies primam, pro seruio fertur.
50Maestus sum primo, meritus sum iunge secundo,
Et quandoque tamen in praeterito merui do,
Lucanusque tamen: "castrorum in plebe merebat".
Si iungas oleo sub crescit et in solitum dat,
Ad cremat et crescit, ab delet, re bene spirat,
55 Non redolet sed olet quod redolere solet.
Hostibus insideo, medicus pius assidet aegro,
Subsidet hic caro, praesidet ille solo,
Obsidet hic muro, considet ille loco.
Fragmentum mensae tibi dicatur residere,
60Vnde et residuum non nunquam dicitur illud.
Arrides dilecto, derides inimicum,
Si dicas recte, subridet amator amicae.
Denotat haec torret: uoluit uertitque crematque,
Sic ergo iungas: aqua torret, id est aqua uoluit,
65Fatum torret, id est uertit, torret cremat ignis.
Haec adolet signat: crescit cremat et quoque mactat.
"Tura adolete focis", infans dicatur adultus,
Debemusque deis uitulos adolere supernis.
Nos reueremur maiores hostesque ueremur,
70Est uereor timeo, reuereri dic uenerari.
Gemma nitet, sidus fulget, candelaque lucet,
Aurum resplendet, uictor certamine pollet.
Tunc fleo cum lacrimas emitto, lugeo uultum
Insinuans tristem, sed tristi maereo mente.
75Haec septem sola tantummodo neutra secundae
Praeteritum faciunt in ui, diuisa supina
Nec perdunt, sicut careo paleo ualeoque,
Et pariter doleo noceo placeo taceoque.
Nam caritum siue cassum passum ualitumque,
80Et dolitum nocitum placitum tacitum scio uere.
Per pla. ca. ta. pa. do. ua. no. potes ista uidere.
Hoc uerbum saepe placeo neutrum reperitur,
Et defectiuum sine persona reperitur.
Paenitet hoc uerbum dic praeteritis fore tantum,
85Sed piget et taedet istaec duo uerba uicissim
Dic de praeteritis, praesentibus atque futuris.
Asperitas squalet quia non est plana, sed inde
Feruor Apollineus hominum facit ora calere.
Nos exoptando, nos promittendo uouemus,
90Non sua quisque uouet, domino quoque nostra uouemus.
Multa uidentur, non ideo tamen illa uidentur,
Hoc etiam uerbum praebere obstacla uidendi
Significat, quandoque tamen discernere uisu
Signat, et illud idem quandoque quod assimilari,
95Atque facultatem designat habere uidendi,
Sicque licet somnum capiam non cesso uidere.
Torreo cum placeo, quamuis ab eis cadat in dus
Nomen, utrumque tamen ex se facit esse supinum.
Composita a uideo ualeoque simul superaddas.
100Mulgeo dat mulsi sicut dat mulceo mulsi,
Dat mulcere suum sicut mulgere supinum:
Quod probo, nam mulsum sibi sumpsit utrumque supinum.
Eiusdem sensus sunt pertinet attinet ista.
Qui parce uiuit nec abutitur abstinet ille,
105At si quis quemquam remoretur detinet ille,
At cupidus retinet uel auarus quod dare non uult,
Obtinet in causa quicunque perorat in illa,
Quique capax in se est alicuius continet ille,
At si quis fuerit constans se continet ille,
110Quique aliquid portat, portando sustinet ille,
Et quandoque tamen sustineo patior.
Caneo canes, candeo candes haec duo uerba
Praeteritum per ui retinent, sed nulla supina.
Lugeo luges, luceo luces haec duo formant
115Praeteritum luxi, sed dicito lugeo luctum,
Luceo sit neutrum nec debet habere supinum.
Ferueo coniueo semotis a ueo dic ui,
Namque bui uel xi faciunt istaec duo uerba.
A si mutet in i maneo, per ui bene dicis,
120Si non permutet, tunc praeteritum facit in si.