Diva, terrarum pelagique praeses,
Dicta sublustres habitare nubes
Inter, et late cohibere pictis
Sidere fraenis,
Patris aeternas imitata flammas,
Pura sinceri soboles sereni,
Mentis arcanum jubar, et coruscae
Filia lucis,
Par Patri Natum sine matre Numen,
Candor adspecti sine nube Veri,
Ingeni proles, genialis almi
Pectoris ardor,
O sacer mundi lepor! o decorae
Fabra naturae facies! paternae
Mentis exemplum, liquidi serenus
Luminis imber,
Patris interpres, similisque voci
Nata foecundo Genitoris ore,
Vena virtutum, generosa pulchri
Mater honesti,
Ante formosi vaga regna coeli
Prima natales habuisse cunas,
Ante vagitus et anhela parvi
Murmura ponti;
Ante quam Phoebi celerisque Lunae
Vesper alternos revocaret ortus,
Ante quam montes et opaca staret
Montibus arbor;
Ante quam Tellus et aquosa Tethys
Regna dissepta sociaret unda,
Et cavas circum sonuere fluctu
Littora cautes;
Caelibi Patris generata partu,
Caelibi Patris generanda partu,
Lumen, et verum semel elocuti
Copia Veri;
Tu quater nexis elementa nodis
Molliter firmas, et iniqua magnae
Bella naturae premis, et quaternae
Jurgia causae.
Tu tuos causis imitata vultus
Dividis toto simulacra mundo,
Numinis formam studiosa vili ef-
fingere limo.
Cum Pater sacro redimiret igni
Siderum crines, tenerumque solem,
Et rudes lunae radios honesto
Comeret auro;
Pondus et leges faciemque rebus
Ipsa fingebas: variaeque rerum
Te penes normae numerique et ars et
Lucidus ordo.
Tu vagas zona cohibente stellas
Ausa nascentem religare Phoebum,
Ausa nascentem nebularum amictu in-
volvere terram.
Cresce, dicebas, spatiosa cresce,
Fertilis frugum pecorisque, tellus:
Hinc jugis, illinc medii dehiscant
Vallibus agri.
Cresce, dicebas: simul ipsa mersum
Erigit ponto caput, et refusis
Hinc aquis, illinc steterunt oborti
Collibus agri.
Quae simul multa tibi risit herba,
Laetior celsas reparare sedes,
Arduum molita tholum volantis
Nube columnae,
Diceris vastos equitasse supra
Nerei campos celer, et curules
Africi pennas super, et jugalis
Terga Favoni:
Rursus obliquo redeunte gyro
Isse per fluctus, tibi navis ipsa;
Isse per campos, tibi currus, aptis
Ipsa quadrigis:
Docta sublimes peragrare tractus,
Docta terrestres reserare vectes,
Orbis obscoenum chaos, et latentis
Ultima mundi.
Clara te lunae stupuere templa
Sospitem flammis iterare plantam,
Inter et nimbos et acuta sicci
Regna Promethei.
Ad tuos lenis venit aura frenos:
Hinc et hinc ignes, patiensque lori
Pontus, et tractas sine fraude tellus
Audit habenas.
Te dies et nox et hiems et aestas,
Ver et autumnus, properique menses,
Et leves horae, rapidoque cingunt
Saecula passu.
Te vehit claro Cynosura plaustro,
Te nec irata mare sistit unda, aut
Pertinax Euri furor, aut ineluc-
tabilis Austri:
Nec minax Cauri Zephyrique frater,
Cum truces iram struit inter imbres,
Aut freto pulsum Boream vadosa op-
pugnat arena.
Te renascentis videt ora Phoebi,
Quae vel excusso glomerata fluctu
Lora, vel currum pelago cadentem
Audit Ibero;
Quaeque devexo tegit astra uimbo,
Quaeque sublimis speculatur Ursae
Hispidas arces, et inhospitalis
Frigora brumae.
Jamque mortales simulata cultus
Inter humanas manifesta turmas,
Barbaram gaudes lepido catervam
Ducere ludo:
Inter et coetus solidamque plebem
Libero gestis volitare gressu, et
Ire per vicos, populique densas
Ire per urbes:
Utilis morum, placideque fortis
Certa permissi dare ju ra Kecti, et
Siderum solers, patrioque mentem
Dedita coelo.
Qualis umbrosa Libanitis aura
Cedrus, aut laeto cyparissus amni,
Qualis attollit caput e Cadanis
Silva viretis;
Qualis Eois rosa regnat hortis,
Aut Idumaeis opulenta baccis
Palma, quam praeterfugientis humor
Educat undae:
Vere tu vincis veniente flores:
Vincis autumno remeante vites:
Vincis et succos et odora Medi
Vulnera trunci:
Myrrheas vincis lacrimas, et udos
Balsami rores, et inevolutos
Cinnami libros, volucremque sicci
Corticis auram.
Pampinus multa tibi cedit uva:
Cedit effusis terebinthus umbris,
Ver et autumnus simul os decoris
Extulit arvis.
Sceptra te circum trabeaeque et altae
Turba fortunae, famulique retro
Nimbus argenti fluit et frementmn
Vulgus honorum.
Prona te longe coluere regna,
Et per insignes gradientem et imos,
Et minas regum super, ac tyrannorum
Ardua collo, et
Pauperum coetus humerosque vulgi
Ire sublimem. Tibi laetus Afer,
Et pedum Maurus minor, et supinis
Sarmata palmis
Scuta deponunt. Tibi China nuper,
China non notae dominator actae,
Et ferox Japon, et Arabs Latinis
Accidit aris.
Commodet raucus tibi sistra Nilus:
Te sonet pulsis Arimaspus armis:
Te Lyci potor, vitreique dicat
Civis Enipei.
Prodigus laudes tibi fundat Ister
Ostiis septem; tibi manet ingens
Tibris, immensaque vehat sonorum
Mole tributum.
Tuque neglectas miserata gentes.
Nuper, heu! foedis male pulsa rixis,
Cassa bellorum refer, lieu! pudendis
Otia terris:
Si tuam votis veneramur urbem
Omnis Europe, Latiumque supplex
Prona certatim tulimus quaternis
Oscula portis.
Pelle vesanas, Dea, pelle caedes,
Quaeque vicinis agitata pugnis
Bella duravere sonora crudo
Saecula ferro.
Neu nimis nostris inimica culpis
Oderis cerni: dominamque Romam
Nubium curru super et nivosis
Vise quadrigis.