Si quid agam queris, quod gens humana: laboro.
Quid mediter? Requiem. Que spes michi? Nulla quietis.
Qua vager? Hac illac. Quo pergam? Tramite recto
Ad mortem festinus eo. Qua mente? Profecto
Intrepida promptaque gravi de carcere solvi.
Qui comites? Mortale genus. Que meta? Sepulcrum.
Proxima que? Celum, vel, si prohibemur, abyssus.
Hunc tamen, hunc, superi, casum prohibete precamur.
Nunc ubi sim? — Parme. — Que sit mea tota dieta?
Ortulus aut templum, nisi me nemus extrahat urbe.
Quis victus? — Solitus, licet indulgentior ambas
Det fortuna manus gremioque invitet aperto.
Que frons? — Clara minus. — Que prima in pectore cura?
Africa. — Quod studium? — Vehemens. — Quis fructus? — Inanis
Gloria: nam solidam virtus vel sola meretur.
Cura secunda domus michi par, quam marmore raro
(Sepe tuos operi questus procul abfore montes
Aut Athesim rectis non huc descendere ripis)
Exorno coleremque magis, sed carmine Flacci
Terreor ac busti admoneor cogorque supreme
Interdum meminisse domus et parcere saxis
Inque usus servare alios; tunc impetus ille
Et cepti lentescit amor, tunc tecta perosus
In silvis habitare velim. Tenuissima forte
Effugiensque oculos emersit rimula muro?
Hanc animadvertens, operum culpare magistros
Aggredior, multisque rudem sermonibus artem.
Respondent non arte hominum consistere terram,
Quam tantum curvaret onus, modo iacta parumper
Fundamenta novis subsidere molibus, atqui
Nil penitus firmum, nil immortale per evum
Mortales fecisse manus, ea menia vite
In longum satis esse mee viteque nepotum.
Dirigui. Mox ipse michi: «Ni rusticus auctor
Temnitur, hi verum memorant. Quin cassa caduci
Fundamenta tui circumspice corporis amens:
Eripe te in tutum nunc dum licet, omnia nec sint
Te semper potiora tibi: domus ista manebit,
Corruet hoc corpus, sedem vacuabis utramque».
Talibus increpitus silui, pudor obstitit unus
Desereret ne cepta metus; nam machina pendens
Pretereuntis erat digito monstranda popelli.
Ergo opus insistens celero, tamen omnia discors
Mens variat, nunc tecta placent angusta Catonis
Quantus et ingenti Curio fuit ortulus olim,
Quantus Epycuro, coeunt exempla, senexque
Virgilianus adest, quem se sub turribus altis
Ebalie vidisse refert; nunc emula celo
Menia Romulidum, tacturaque culmina nimbos
Urbe semiramia meditor, modus omnis agelli
Sordet et immensis vaga mens anfractibus errat,
Arvaque fluminibus distinguit, montibus amnes,
Ruraque circumdat pelago, redit inde modesti
Miratrix luxusque odio flammata superbi.
Iugiter ista michi de me certamina surgunt,
Hac me multivolum pectus sub nube volutat,
Hos inter fluctus mens est, sed vulgus ineptum
Absque gubernaclo maioribus errat in undis.
Id sibi solamen, proprias amat ipsa procellas,
Naufragium populare videns, tandem omnia librans,
Rideo me simul atque alios et quidquid in orbe est.