Terrificas, tam magna moves, teque omnia nosse
Teste probas calamo; sapienter querere pars est
Maxima notitie; dubitans agnoscere, certa
Multa prius dubitata facis. Lux quanta tonantis
Eloquii tenebras alieno in corde serenat,
De tenebris conquesta suis! Sed vera fatebor
Ingenue, non astrigerum me turbida callem
Permittunt mea fata sequi, non tantus ab alto
Contigit ingenii vigor, aut hec gratia lingue.
Adde quod estatis nocet inclementia et ingens
Menibus anguste fremitus circumtonat urbis,
Non turbas capiente solo, non murmura celo;
Tam diversa sonant. Gelidis hunc montibus Arthos,
Angulus hunc orbis ditissimus Anglia misit,
Hunc procul Oceanus dedit, hunc Hispania civem:
Sic populis confusa novis urbs parva redundat,
Quos simul exigui tulit huc spes improba lucri
Partibus ex variis, et carcere clausit in uno.
Hic ego, namque horum vix impatientior alter,
Indignans stomachansque feror. Piget illa referre
Que patior, per cunta vagus. Strepit obvia turba:
Hic gemit, ille canit, ruit hic, levat ille ruentem,
Hic verbis, hic verberibus furit, ille quadrigas
Temperat et fedo contristat compita ceno,
Hac peregrina phalanx, hac pleno calle viator
Pulverulentus adest; rapidum regit alter habenis
Cornipedem, quem calce ferit; manet ille cruentus
Immeritique bovis premit in precordia cultrum.
Externas terit hic species, atque ere sonanti
Verberat ille forum et pretoria litibus implet;
Ille solecismum ingeminans et barbara verba
Examen subit et trepidat titubatque legendo,
Et tremulos ciet ore sonos; hic funus amici,
Coniugis hic tedas sequitur, sonat undique creber
Malleus artificum solidaque incude laborat.
Hic stupet in triviis atque importunus oberrat,
Ille cibum tristi poscit sine fine querela.
Singula quid memorem? Spes hic michi nulla quietis,
Curia tot curis lacerat, quocunque revolvor,
Omnia terribili fervent reboantque tumultu.
Hic rerum status, egregium michi quando poema
Sufficiet, quando illustres contexere versus?
Silva placet Musis, urbs est inimica poetis.
Hec inter tam multa petis: quid querere restat
Ni terre pelagique modum, quot in equore verso
Tritones, quot monstra natent, quot littus harenas,
Quot freta pisciculos immensi gurgitis unda
Abscondant, quot silva tegat volucresque ferasque,
Quot fumi vomat Ethna globos quantasque favillas.
Hec michi nota parum fateor, nec notius illud,
Qui status est celo, qua sidera lege moventur.
Quando ego per cuntos agilis circumferar axes,
Quis dabit ethereas moriturus ut induar alas,
Et mundi secreta notem centrumque polosque
Metiar? Id paucis (prorsus namque ardua res est)
Milibus ex multis hominum vix contigit uni.
Invenies aliquos astrorum archana professos
Metirique ausos celum terrasque fretumque,
Ignaros quo nostra tamen corpuscula limo
Subsistant, seu quis clausus sit spiritus umbris.
Heu furor, heu funesta lues, heu flebilis error
Omnia malle hominum, quam se, discernere! Sic ne
Ultima cura sui est, quam par fuit esse priorem?
Non peregrina quidem, sed me michi noscere tantum
Iussit Apollinei celebris sententia templi.
Me ne Ptholomeos Siculique ignota magistri
Signa parum fausto descripta in pulvere forsan
Solicitum tractare putas? Non ista relinquit
Ocia mors festina michi, cui tempora furtim
Et rapidos auferre dies mea cura suprema est.
Sed, cogis si forte loqui, scio sidera septem
Ire retro, eternos celi frenantia cursus.
Cur totidem potius pulcerrima querere non est
Lumina, prerapidos anime moderantia motus.
Principe sole suo, radiis qui temperat orbem
Atque orientis iter repetit, quo sidere merso
Pallida nox terras et frigida possidet umbra?
Fixa quoque in tergum, sensim licet, astra moveri
Novimus, ac magnum compleri recursibus orbem.
Nec pudet unius tam parvis finibus anni
Conclusos agitare animis eterna superbis,
Immemores quam vita brevis, quam labile tempus?
An medium sol ipse locum teneat ne secundum
Ambigitur: medium virtutis temnimus alme.
Illic Egiptus Chaldeaque discrepat omnis,
Ista Syracusii ductu senis, illa Platonis
Nititur auxilio; pudeat disquirere quantum est
Sol maior tellure; vacat, mens corpore quantum
Nobilior, meminisse labor: iam fabula vulgi est
Quid Iovis et nate prospectibus astra benignis
Quid ve rubens Martis, senis aut glaciale protervi
Sidus agat. Satius fuerat condiscere quid nos,
Quid Deus in nobis ageret, quam pigra noceret
Sarcina membrorum, seu quos violentus Averni
Tenderet in bivio laqueos, que retia raptor.
Cynthia fraternis radiis succensa refulget
Alternatque vices, nec surgit et occidit una,
Sepe etiam sine luce latet renovataque rursus
Cornibus emergit tremulis iterumque senescit,
Mercuriusque, deum interpres, variabile sidus,
Letus ut est letis, sic tristia tristibus affert.
Novimus hec omnes: anime illustrator opace
Qualis, et instabiles motus crebrasque ruinas
Negligimus, cui res prosint noceant ve secunde,
Cui mors leta viro, cui sit mestissima rerum.
Hic michi nunc septem cognata stirpe sorores
Obicis; has longum propriis sermonibus omnes
Stringere, tu Senecam, valeat quid quelibet, acrem,
Consule; sed nosti, nisi quod me carmine temptas.
Illa novem me virginibus conserta chorea
Sic curas inter varias et prelia mulcet
Fortune, ut fatear placidis me plurima Musis
Debere, ast immensa uni que tramite dextro
Subvehit ad superos utinamque in tempore sistat.
Nunc alio, venerande pater, mea carmina flecto:
Da veniam fandi, licuit sermone soluto
Quidlibet amplecti, poteras ibi nempe vagari
Et labor unus erat, sed si iuga prendere dulce est
Parnasi et viridi substringere tempora lauro,
Incipe carminibus leges adhibere modumque,
Sillaba liberior discat pede currere certo,
Neu pudeat tenui tempus consumere cura.
Maximus Augustus, domito tribus orbe triumphis,
Pyerios cantus et amenas miscuit artes:
Nobilis ille animus, qui mundi frena subacti,
Quique duces populosque manu regesque tenebat,
Fortune dominus gemine, viteque necisque,
Subdidit imperium Musis capuloque rigentes
Transtulit ad numerum digitos inhiansque notavit
Quem correpta locum, quem sillaba longa teneret.
Carmen adhuc superest, quo Cesaris atque poete
Maiestas studiumque vigent semperque vigebunt.