Ingeminat signum occiduae campana diei,
Iam tardo per prata boum pede flectitur agmen,
Mugitusque ciet. Vestigia fessus arator
Aegra domum trahit, et solus sub nocte relinquor.
Iam rerum species evanida cedit, et omnis 5
Aura silet, nisi quo pigro scarabaeus in orbes
Murmure se volvat, nisi tintinnabula longe
Dent sonitum, faciles pecori suadentia somnos,
Aut nisi sola sedens hederoso in culmine turris
Integret ad lunam ferales noctua cantus, 10
Visa queri, propter secretos forte recessus
Si quis eat, turbetque antiqua et inhospita regna.
Hic subterque rudes ulmos taxique sub umbra,
Qua super ingestus crebro tumet aggere cespes,
Aeternum posuere angusto in carcere duri 15
Villarum patres, et longa oblivia ducunt.
Non vox aurorae croceos spirantis odores,
Non quae stramineo de tegmine stridit hirundo,
Non galli tuba clara, neque hos resonabile cornu
Ex humili poterunt iterum revocare cubili. 20
Non illis splendente foco renovabitur ignis,
Sedula nec curas urgebit vespere coniux.
Non patris ad reditum tenero balbutiet ore
Certatimve amplexa genu petet oscula proles.
Illis saepe seges matura cessit arista, 25
Illi saepe graves fregerunt vomre glebas.
Ah! quoties laeti sub plaustra egere iuvencos!
Ah! quoties duro nemora ingemuere sub ictu!
Nec vitam, utilibus quae incumbit provida curis,
Nec sortem ignotam, neque rustica gaudia temnat 30
Ambitione tumens, nec honore superbus avito
Annales inopum quoscunque audire recuset.
Sceptri grande decus, generosae stirpis honores,
Quicquid opes aut forma dedit, commune sepulchrum
Opprimit, et leti non evitabilis hora. 35
Ducit laudis iter tantum ad confinia mortis.
Nec tamen ut culpa dignos urgete, superbi,
Nulla quibus memori surgunt insignia busto,
Qua longos per templi aditus, laqueataque tecta
Divinas iterare solent gravia organa laudes. 40
Inscriptaene valent urnae sperantiaque aera
Ad sedes fugientem animam revocare relictas?
Dicite, solicitet cineres si fama repostos?
Gloria si gelidas fatorum mulceat aures?
Forsitan hic animos neglecta in sede quiescat 45
Qui prius incaluit coelistis semine flammae.
Forsitan hic tolerasse manus quae pondera nossent
Imperii, magicumve lyra elicuisse canorem.
Annales sed nulla suos his Musa reclusit,
Dives opum variarum et longo fertilis aevo. 50
Paurperies angusta sacros compescuit ignes,
Et vivos animi glaciavit frigore cursus.
Saepe corsucantes puro fulgore sub antris
Abdidit oceanus, caecoque in gurgite gemmas.
Saepe etiam flos in solis qui nascitur agris 55
Neglectus rubet, inque auras disperdit odorem.
Hic aliquis forte Hamdenus, qui pectore firmo
Obstitit imperio dominantis in arva tyranni,
Miltonus tumulo rudis atque inglorius illo
Dormiat, aut patrii Cromvellus sanguinis insons. 60
Eloquio attenti moderarier ora senatus,
Dura pati, saevique minas ridere doloris,
Per patriam largos fortunae divitis imbres
Spargere, et in laeto populi se agnoscere vultu,
Hos sua sors veuit, tenuique in limite clausit 65
Virtutes, scelerisque simul compescuit ortum.
Ad solium cursus per caedem urgere cruentos,
Atque tuas vetuit, clementia, claudere portas,
Conatus premere occultos, quos conscia veri
Mens fovet, ingenuique extinguere signa pudoris, 70
Luxuriaeve focos cululare, aedemque suprbam
Thure pio, quod Musa suis accenderat aris.
Insanae procul amotis certamine turbae
Sobria non illis didicerunt vota vagari.
Securum vitae per iter vallamque reductam 75
Servabant placidum, cursu fallente, tenorem.
His tamen incautus tumulis ne forte viator
Insultet, videas circum monimenta caduca,
Qua numeris incompositis rudibusque figuris
Ossa tegit lapis, et suspiria poscit euntem. 80
Pro moestis elegis, culto pro carmine, ponit
Quicquid Musa potest incondita, nomen et annos,
Multaque queis animum moriens soletur agrestis,
Dogmata dispergit sacrai scripturae.
Sollictae quis enim, quis amatae dulcia vitae, 85
Taedia sustinuit mutare silentibus umbris,
Deseruitve almae confinia lata diei,
Non desiderio cunctantia lumina flexit?
Proiicit in gremium sese moritura amicum,
Deficiensque oculos lacrymas, pia munera, poscit. 90
Quinetiam fida ex ipso natura sepulchro
Exclamat, solitoque relucent igne favillae.
Ad te, cui curae tumulo sine honore iacentes
Incomptoque memor qui pingis agrestia versu,
Si quis erit tua qui cognato pectore quondam 95
Fata roget, sola secum meditatus in umbra,
Forte aliquis memoret, canus iam tempora pastor:
“Illum saepe novo lucis conspeximus ortu
Verrentem propero matutinos pede rores,
Nascenti super arva iugosa occurrere soli. 100
“Illic antiquas ubi devia fagus in altum
Radices agit, umbroso sub tegmine, lentus
Solibus aestivis se effundere saepe solebat,
Lumina fixa tenens, rivumque notare loquacem.
“Saepe istam assuetus prope sylvam errare, superbum 105
Ridens nescio quid. Nunc multa abnormia volvens,
Aut desperanti similis nunc pallidus ibat,
Ut cura insanus miserove agitatus amore.
“Mane erat, et solito non illum in colle videbam,
Non illum in campo, nota nec in arboris umbra. 110
Iamque dies novus ortus erat, neque flumina propter,
Nec propter sylvam aut arvis erat ille iugosis.
“Tertia lux aderat cum portatum ordine moesto
Vidimus, et tristes, qu semita ducit ad aedam,
Rite ire exequias! Ades huc, et perlege carmen 115
(Nam potes) inscriptum lapide sub vepre vetusto.”