1At contemplator, sua quem trahit alma voluptas,
Non dedignatus doctoris sponte subire
Officium, has primnm sanctas dedit ore loquelas:
«Quod vulnus Virgo genetrix occlusit et unxit,
5Quae stat sub plantis hujus tam pulchra, reclusit
Ac pupugit, sub qua RACHEL juxtaque BEATRIX
Considunt, ut et ipse vides, ubi tertius ordo
Sedes designat. Dein SARA, REBECCA, JUDITHA,
Et quae illi proava est, qui errorem flevit amare
10Clamando: ‹Miserere mei!› — Per limina cuncta
Sic descendentes poteris spectare gradatim
Has series, ut ego, proprio qui nomine cunctas
Appello, unumquemque rosae percurrere crinem
Doctus. Postque gradum, qui est septimus ordine, ad usque
15Illum succedunt prognatae a sanguine Judae
Heroinae infra: cunctos in flore capillos
Hae dirimunt; nam, prout sese dedit ipsa videndam
In Christum conversa fides, ita parietis instar
Sacras partiri scalas hae rite jubentur.
20Hic, ubi multiplicis folium maturuit omne
Floris, considunt queis spes stetit omnis in uno
Christo venturo. Verum qua ex parte secantur
Semiorbes spatio vacuo, stant pectora versa
In Christum missum, hac una spe freta salutis.
25Utque hinc Reginae sedes praesignis, at hujus
Sub pede dispositae reliquae distare videntur
Tanto sejunctae spatio, sic prima JOANNIS
Magni stat sedes contra, qui solus in antro
Vixit perpetue sanctus, dein colla securi
30Pro Christo dedit, atque duos habitaverat annos
Vallibus infernis. Atque infra contigit illa
Partiri pariter loca FRANCISCO, BENEDICTO
Atque AUGUSTINO, reliquisque, huc usque per omnes
Qui sibi succedunt circos. Nunc aspice, quantum
35Divini pateat sapientia summa Parentis;
Nam verae fidei suspectus et unus et alter
AEquali numero complebit scamna vireti.
Idque volo discas, a prima sede superna
Incipiens atque inde oculo descendere pergens
40Ad medium spatii, duo quod discrimina finit,
Sedem ibi habere suam, qui, nullis ante paratis
Promeritis propriis, tamen haec sunt gaudia adepti
Ob meritum alterius sub condicione statuta.
Istae namque animae sunt membris ante solutae,
45Libera delectum quam sciret habere voluntas;
Tuque id nosse potes ex vultu et voce loquentum,
Qua pueri soliti, si inspectes, et sonitum aure
Accipias. — At tu dubitas, dubitansque silescis;
Verum ego dissolvam vinclum tibi forte tenaxque,
Indeed, you may perceive this by yourself —
their faces, childlike voices, are enough,
if you look well at them and hear them sing.
But now you doubt and, doubting, do not speak;
yet I shall loose that knot; I can release
50Quo te judicium mentis subtile coërcet.
Hoc amplo in regno data forte sedilia nunquam
Apparent, ut nec dolor, esuriesve sitisve;
Nam quodcunque vides aeterna est lege paratum;
Sic sese digito hic accommodat annulus aeque.
55Quare isti, ante diem vera qui pace fruuntur,
Plusve minusve inter se excellunt non sine causa.
Rex, per quem in tanto pausat regnum istud amore,
Inque hac laetitia, qua majus nulla cupido
Quicquam ausit, mentes, ut visum est, sponte creatas
60Omnes diversae donavit munere dotis.
Atque id scire sat est, quod clare sancta notavit
Scriptura in fetu gemino, quem ventre parentis
Inclusum alternis commoverat impetus irae.
Quare prout praefert ea gratia prima colorem
65Crinis, ita et dignum est, ut lux altissima sertum
Det capiti. Non ulla igitur mercede suorum
Morum stant ipsi diversa in sede gradatim,
Nilque in iis differt, nisi primum gratiae acumen.
Cum vita culpae immuni, satis esse saluti
70Temporibus poterat primis in corde parentum
Vera fides tantum. Sed postquam saecula prima
Explerunt certos revolutis orbibus annos,
Ut plumis marium innocuis satis apta daretur
Virtus, hos fuerat circumcidisse necesse.
75Ast ubi corripuit decretum gratia cursum,
Qui sine perfecto Christi baptismate obivit
Culpae insons propriae, inferno stetit orbe retentus.
Aspice jam faciem, quae plus Christo esse videtur
Assimilis; nam sola dabit tibi cernere Christum
80Quae lux inde fluit.» — Super hanc descendere tantam
Vim gaudii vidi, quae mentibus insinuabat
Discurrens sanctis regnum hoc sublime creatis
Pervolitare ultro, ut guodcunque mihi ante tueri
Fas fuerat, nunquam tanto mea corda stupore
85Fixerit, aut tantum divini ostenderit oris.
Quique illuc descendit amor prior, ipse canendo
Carmen: «Ave, Maria!« et quae quondam cetera jussus
Dixerat, expansis ante illam restitit alis.
Undique divinum ad carmen turba illa beata
90Respondit sic, ut cuncti magis igne micarent.
«O pater alme, isthic me propter posse morari,
Dulci posthabito nido, qua sede sedere
AEterna est tibi sorte datum, quisnam Angelus ille est
Reginae tanto suspectans lumina ludo
95Nostrae? Ita amore ardens, ut possit et ipse videri
Igneus.» — Haec rursum visum est scitarier hujus
Doctrinam, ornantem, solis de more Mariae
Matutinum astrum. Mihi contra is talia reddit:
«Quanta unquam esse potest fiducia, quanta venustas
100Angelico in vultu inque anima, tota ardet in illo;
Quod decet ac fiat volumus; nam detulit ipse
Ad Mariam in terris palmam, quo tempore Verbum
Divinum nostra voluit se carne gravare.
At jam sic oculis assis, ut verba sequantur
105Quae dicam, magnosque notans circumspice patres,
Imperii ista pii justissima regna colentes.
Copia, cunctorum quae felicissima in illo
Stat saepto, AUGUSTAM propius considere digna,
Haec duplex radix istius paene putanda
110Est floris. Laevus, qui sese accommodat illi,
Antiquus pater est, qui gustu audacior omne
Humanum genus usque adeo dape pavit amara.
Stat dexter vetus ille pater, quo ecclesia sancta
Usa duce est, claves quem Christus jussit habere
115Pulchri hujus floris. Dein qui omnia saecla, priusquam
Vitam exhalaret, vidit graviora decorae
Sponsae, quae teli et clavorum vulnere parta est,
Assidet hunc propter; juxtaque alium ille quiescit
Dux, sub quo vulgus male gratum, mobile, durae
120Cervicis vixit manna. ANNAM conspice stantem
Adversus PETRUM, propria sic sorte beatam,
Dum figit visus in natam, ut lumina nusquam
Declinare alio hanc videas, dum cantat: Hosanna!
At contra sobolis genitorem LUCIA sidit
125Illa, tuam quae olim movit, quum prona ruinam
Jamjam spectabant tua lumina territa monstro.
Sed quia tempus abit somni, hic mihi denique finis
Haereat, experto ut sartori ducere certo
Vestis opus, dum suppeditat sibi copia panni.
130Atque aciem ad primum nos convertemus Amorem
Sic, ut suspiciens illum, ut fert vestra facultas,
Lumen in ipsius penetres. Nec forte recuses,
Dum pennas agitas, ratus ultra tendere cursu,
Est opus, ut studeas tibi opem impetrare precando,
that, gazing at Him, you may penetrate —
as far as that can be — His radiance.
But lest you now fall back when, even as
you move your wings, you think that you advance,
imploring grace, through prayer you must beseech
135Exorando illam, quae te virtute juvare
Larga potest, et corde tuo mea dicta sequaris
Sic, ut nusquam abeas animo, dum talia pango;»
Atque precem hanc sanctam diffundere pectore cœpit.