457Finge animo, quisquis penitus cognoscere flagras
Dudum visa mihi (et firmo sub pectore serva
Quae referam, nullo ceu mobilis impete cautes);
460Finge animo ter quinque, ajo, flammantia signa,
Quae varias Caeli partes fulgoribus ornent,
Ac superent quicquid spissae caliginis obstat;
Adjicias septem, formantes plaustra, triones,
Nescia caeruleis se mergere marmoris undis;
His adde os cornu illius, quod cuspide ab axis
Incipit, ad quem se volvit prior orbita plaustri.
In geminam sollers haec sidera necte coronam,
Qualem olim fecit Minois filia regis,
Quum se funereo comprendi frigore sensit.
470Altera in alterius radiis inclusa vicissim
Fulgeat, ac celeris circum sese utraque verset,
Ut tamen internae respondeat extima semper.
Haec si perficias animo, duplicisque catervae
Effigiem paulum agnosces duplicisque choreae,
Quae nos circum ibat: nostro nam discrepat usu,
Quantum cursus iners labentis in aequŏra Clanis
Discrepat a rapida summi vertigine Caeli.
Ediderunt cantum: non est celebratus Apollo,
Nec qui pampinea redimitur fronde Lyaeus,
480At divina, tribus personis unica, utramque
Divinam humanamque simul Substantia jungens.
Ut cantum ac gyrum explerunt, ea Lumina nobis
Astiterunt, gavisa ex cura invadere curam.
Tunc iterum, socios inter, sic orsus Aquinas:
Postquam trita seges, vectumque est semen in aedem,
Dulcis amor terere hinc aliam me protinus urget.
Illi hominum patri, cujus de pectore ducta
Prima fuit mulier, mundum quae perdidit omnem,
Praetereaque illi, qui pectus cuspide fossus
490Satque superque omnes reparavit funere culpas,
Quod natura humana potest sibi lumen habere,
Tu reris tribuisse Deum, qui fecit utrumque;
Atque hinc miraris me jam dixisse, secundum
Non habuisse virum, quinto qui includitur astro.
Nunc verbis adverte meis, clareque videbis
Quod tua non secus ac mea se sententia vero
Insertant, veluti centro se linea duplex.
Quaeque mori possunt, et quae sunt nescia leti
Splendor sunt Ideae illius, quam noster amando
500Rex gignit: lux namque suo de lumine manans,
Semper et illi juncta, et, in his qui est ternus, Amori,
In res ter trinas(Novem Caelos novemque chori angelorum), veluti specularia, lucem
Congregat, ex bonitate sua; nec diditur unquam,
Una eademque manens: mox sensim ex ordine certo
Perque gradus adeo descendit, ut obvia leto
Progeneret, cursumque brevem vīctura dierum.
Haec sunt, quae vel semine, vel sine semine, Caelum
Circumiens creat. Horum cera et causa creatrix
Non est certe eadem; plus proinde minusque nitorem
510Ostendunt ideae: quare specie arbor in ipsa
Plusve minusve părit, varioque in tempore, fructus,
Et vos ingenio varii ac virtutibus estis.
Si pariter cera et Caeli vis integra semper
Esset, pārēret semper lux tota sigilli:
Verum Natura extenuat, ceu callidus arte
At dextrā trepidans opifex. Si captus amore,
Ipse Deus vero ceram disponit, ibique
Ipse ideae infundit lumen, tunc praedita cunctis
Structura est numeris, perfectaque prorsus habetur.
520Primus ita est genitor, factusque in Virgine fetus:
Quare ego naturam humanam nunquam ante fuisse,
Nec fore, convenio, fuit olim qualis utrique.
Si finem hic fandi faciam, tu: quomodo, dices,
Huic par nemo fuit? Ne te, quod noscere nescis
Ulterius lateat, reputa quisnam esset, et illum,
Quum pete responsum est, quae causa rogare coëgit.
Non ita sum fatus, ne tu deprendere posses
Quod rex ille fuit, quod ei sapientia quaesta est,
Ut populum recte frenaret legibus aequis;
530Non numerum illorum ut sciret, queis cura supernos
Est versare globos; nec qualis clausula surgat
Praepositis dictis, quorum unum haud esse necessum,
Unumque esse, ait: haud petiit primordia motus
Discere vel causas; nec si formare trigonem
Hemicyclus possit, desit cui cuspide recta
Angulus. Imperii moliri tutā rogavit
Frena manu, et justas Astraeae attollere lances.
Haec reputans, disces quod summa scientia cunctis
Prae reliquis, est dicta mihi prudentia regis:
540Et si quod dixi surrexit, lumina vertas,
Me tantum cernes de regibus esse locutum;
Quos multos, paucosque bonos est cernere terris.
Sermonem sic dide meum; nec differet illi,
Quae tibi de Adamo et Christo est sententia menti.
Hoc semper tibi sit, pedibus quasi plumbea moles,
Ut lente incedas, non sequius atque viator
Fessus, sive neges quae tu non rite tueris
Sive haec affirmes: quippe is malesanus et amens
Est valde, qui, nulla tuens discrimina rerum,
550Asserit atque negat. Communis opinio saepe
Errat; amorque sui tendit dein vincula menti.
Quisquis avet verum piscari, nescius artis,
Plusquam nequicquam solvit de litore cumbam,
Non etenim, qualis discedit, deinde revertit.
Sunt multa exempla in terris: sic tramite torto
Parmenides ac Bryso iit, Samiusque Melissus,
Atque alii, ignari sua quo vestigia ferrent:
Sic exinde Sabellius atque nefandus Arius,
Stultique illi omnes, qui sacris vulnera chartis
560Intulerunt, veros obnixi vertēre sensus.
Ne nimium temere quis judicet, illius instar
Qui segetem, nondum maturam, existimat arvis.
Quippe ego per brumam sentes horrescere vidi,
Ac molles mox ferre rosas, vidique carinam
Per mare felicem zephyris ad vela secundis
Ire viam, ac portus mox ipsa sub ostia mergi.
Neve putet Bertha ac Titius, si admittere furtum
Quem videat, sacrisque alium dare munera templis
Cernere de hisce Deus quidnam decrerit utrisque;
570Alter quippe potest labi, consurgere et alter.