Betonicam soliti sunt cestron dicere Graeci.
Urinas potata ciet, lapidesque repellit,430
fert haemoptoicis cum pusca sumpta juvamen,
hydropicos siccat cum vino melleque sumpta.
De foliis ejus tritis factum cataplasma
non modicum prodest oculis, quos laeserit ictus.
Illius succus roseo commixtus olivo 435
auribus infusus varios fugat inde dolores.
Betonicae pulvis cocto cum melle jugatus
empicos, tussimque juvat, suspiria sedat,
et stomachi varios sumptus juvat ille dolores,
si febrit ex calida, cum vino si febris absit. 440
Cum mulsa bibitus idem pulvis movet alvum.
Cum sale contritis foliis cataplasmate facto
vulnera curabis, fuerint quae facta recenter,
tritaque fracturae capitis haec sola medetur.
De foliis ejus elixis fit cataplasma 445
utile non modicum variis vitiis oculorum;
restringit lacrymas oculorum mansa vel hausta,
hac etiam caligo solet metuenda repelli,
aequo cum ruta fuerit si pondere juncta
et sic cum lympha sumatur trita tepenti,450
sic oculis nocuus sanguis per subtiliora
dicitur expelli, sic lumina libera reddi.
Sumpta hac cum tepida purgatur vomica dira,
pectoris et morbi potu curantur eodem,
splen juvat illius decoctio sumpta jecurque. 455
Uncia betonicae socianda quaterna vetusti
cum vini cyathis tribus, his sint addita grana
viginti septem piperis, simul haec bene trita
haustaque purgabunt renes, pellentque dolores.
Uncia cum cyathis calidae potata duobus 460
dicitur immodicum ventris sedare dolorem.
Haec tussim cum melle fugat, ventrem quoque mollit,
unaquaque die febre si vexabitur aeger
uncia jungatur plantaginis una duabus
betonicae, sic cum tepida contrita bibantur,465
antea quam febris praenuncia frigora fiant.
Uncia Betonicae calidae cyatho resoluta
prodest hydropicis, si sit potata frequenter.
Radicum pulvis cum mulsa tritus et haustus
humores (velut elleborum) vomitu cito purgat,470
bis binas dragmas praecepit Plinius harum
radicum dare cum passo mulsove bibendas,
praecipue phlegma vomitu purgabitur isto.
Cum mulsa bibitus prodest pulvis foliorum
ruptis atque steras potus levat iste cadentes. 475
Cum vino sumptis obstat potata venenis,
praecipue semen, quod si desit datur herba.
Uncia betonicae cum vino sumpta tepenti
ictericos curat; cum mulsa menstrua solvit;
pondere vero fabae pulvis cum melle voratus 480
post coenam stomachum juvat, ut bene digerat escam.
Si de betonica viridi sit facta corona
circa serpentes, ut Plinius asserit auctor,
audebunt nunquam positam transire coronam,
sed morsu proprio pereunt et verbere caudae. 485
Omnibus antidotis Menemachus eam sociari
praecipit, ut stomacho magis herbis omnibus aptam.
Plinius hanc, inquit, qui secum gesserit herbam,
a nullo poterit nocuo medicamine laedi,
et dicunt, quod ea cum vino saepius hausta 490
plumbeus abscedat color et melior revocetur.