135.0729|
135.0729A| Tractus per varios vestigia diva legentem
Dum sequimur matrem, decretam liquimus urbem,
Ausoniaeque procul missis excessimus agris.
At ductrice poli quaesita sedilia adepta,
Propositum repetamus iter, redeamus in urbem:
Quos hic incendat rabidus, quos excitet ignes,
Climata collega furiis Eoa terente,
Quos inflet strepitus videamus Maximianus;
Quas strages diris, quae bella perurgeat armis.
Marcellus vacuam longo jam tempore sedem
Nactus apostolicam, vigili tutatur ovile
Commissum studio: quo quis certamine sudet
Discutiens, quae tela gerat, quos certet agones.
Hac datus in specula Prasonem ope castra levantem
Repperit, humana cuneos pietate foventem,
135.0729B| Supplementa cui Sisinnius, et Cyriacus
Addebant operi, Largus simul, atque Smaragdus,
Instantes, agiles, virtutis amore ministri.
Dux bonus hortatur proceres, sacrantur et aris
Rite ministra manus Sisinnius et Cyriacus,
Dignius ut niteant operi, insistantque labori.
Dumque ministerio explendo nec nocte quiescunt,
Tertia perfidiae penetrant lictoribus antra,
Antra tenebrarum, rimandae hinc dantur arenae:
135.0730A| Haerentes operi decreto, aliena levare
Pondera decertant, laeti laudesque ferentes,
Carminibus divis regique Deoque benigni.
Ut capit haec Caesar, mandat Sisinnius or
Assistat, nomen carmenque referre rogatus,
Servorum Christi famulum vernumque fatetur,
Laudibus attollens praeconia cuncticreantis.
Herculis anguis (ait) « tribues vel adorea sacris
Vel tua funestis addicam viscera flammis. »
Iste sub haec jugiter devota mente cupita:
« Haec mihi contingent, meritus si forte coronam
Quaesiti reperire diu censebor honoris. »
Lauditio posthac praefecto traditur, illum
Qui custode cato septemque decemque diebus,
Obsidet, offerri hinc sibi praecipit Apronianus;
135.0730B| Praesentem custos ubi dat fulgore superno,
Hunc radians videns, vocem simul haurit ab aethra:
« Approperate, patris benedicti, sumite regna
Jamdudum vobis, mundique ab origine parta. »
Famine quo tremefactus adit vestigia testis,
Adjurans liquido se mox purgamine tingi,
Ut queat aeterni contingere dona decoris.
Nec longum dilatus honos ubi vota capessit
Decisus jugulo quaesito stemmate fulget.
135.0731A| Inde senem Saturninum Sisennius antris
Coepit habere parem, cujus relevatur amore,
Nuper eum duro solans ut fasce levabat.
Sicque dati septis plura obsidione gehennae
Agmina solvebant quaerentum munera lucis,
Dogmate purgantes tenebris, et fonte sacrantes,
Atque ita quinquaginta duos datur abdere soles.
Hinc nudis acti pedibus, vinctique catenis,
Praefecti in vultus sistuntur et ante tribunal;
Aerea defertur tripos, atque litare jubentur.
Tum Saturninus: « Sceleratos atterat (inquit)
Hic Dominus divos! » tripodem qua voce resolvit,
Impetu ut acta procella lutum, tremit alta satelles
Jura potestatis Christum Dominumque Deumque,
Papias, Maurusque cient; mox ora relisi
135.0731B| Grandine vulnifico, traduntur carceris antro,
Distentique duces nervis, pensique catasta
Velluntur flagris, torrentur in aethere flammis.
Dumque ferunt grates nec cessant edere laudes,
Depositi coelum caesa cervice merentur.
Cum Joanne solo claudit pia pignora Traso,
Marcello confessores tingente piatos
Judicio praefectus agit, quos diva fatentes
Munia, sacra refutantes gentilia, sterni
Rure jubet, ignisque terit nihil ore sonantes
Munera ni Christi; lignorum robore trito,
Plumbea plumbens, annectit quo pondere agonis
Pondera ponentur: coelorum ad culmina surgunt;
Corpora Joannes venerando presbyter actu
Dat Petri ad nymphas ubi coelica dona ferebat.
135.0731C| Interea sanctum custodia longa ministrum
Cingebat fessis Cyriacum robora dantem,
Oppressis columen, septis caligine lumen.
Principis at saevi soboles Diocletiani,
Flamine vesano fervens Artemia diro
Perculerat patrem furibundi vulnere cordis;
Ipse fatebatur daemon nisi voce jubentis
Non se egressurum Cyriaci. Mittitur atque
Nexibus exemptus thalamos penetrare rogatur.
Luctam ingressus init, cum tetro dimicat hoste,
Huncque reclamantem, multamque labore minantem,
Pectoris invasi propulsum eliminat antris;
Nec vacuum patitur vas inde patere latroni,
Gurgite quin sacrum sensu renitere fideli
135.0731D| Praestat, et aethereae decorandum destinat aulae.
Solvitur his actis, libertas munere fertur.
Nec mora longa orientalis legatio regis,
Post longos maris emersos, terraeque meatus
Romanam sedem petit, imperiique cacumen,
Non belli terrore pavens, non indiga pacis,
Non pacto, augusta non majestate coacta,
Mitia Chaldaici prodens orata tyranni
Romuleum civem quaerentia adesse Sapori,
Non sceptris rutilum, non ostro auroque coruscum,
Pauperis ast habitus Cyriacum vilibus actum,
Contentumque sagis, devotum, humilemque ministrum,
Hostem qui nequeunt reges quem pellere pellat,
Regis et absolvat genitam nexu anguis adactam.
135.0732A| Augusto monitus panduntur at ipse jugalem
Barbarico pro suggestu dat abire petitum.
Levites haud horret iter, haud abnuit hostem
Promptior in longos oneroso tramite ductus
Ac petit Eoum, regina adhibente veredos,
Cum Largo comitante solum, socioque Smaragdo.
Externas hostem procul insectatus in oras;
Sed nec equo patitur tolli, rhedisque juvari;
Quin baculo contentus abit, superatque jugales;
Ast ubi perventum radiantem regis in aulam,
Auro praecultus rutilante tyrannus egenum
Stemmate contentum vili dejectus adorat,
Invitatque auro penetralia fulva subire,
Quis captiva sedens multo non quiverat auro
Injectis redimi vinclis, exire catenis.
135.0732B| Ingrediente salutifero secreta ministro
Regia, torquetur tortor, vincitur adactor,
Multa gemens et multa querens, dimittere tandem
Cogitur, invasam torvo molimine praedam.
Sicque fide replens vacuatam daemone mentem
Membra triumphator coelesti protegit unda.
Proficuum soli nec ita datur esse puellae:
Solvitur haec vinclis, manifesto exempta furore,
At pater interno caecoque ligamine liber
Redditur, et Christo pectus dicat hoste piatum.
Nec solus rex sacra subit, comitantur amici,
Bis deni et quadringenti baptismate culti.
Munera sceptrigeri pauper contingere temnit,
Praemia magna fidem ducens, pane usus et unda.
Glorifici Persis Cyriacus honore triumphi
135.0732C| Sublimis remeat, capit inclyta Roma ministrum
Egregium; pudet huic bellum conferre tyranno;
Pace frui annuit, invitus fera continet arma,
Hunc tamen in solum, quod ei sub munere praestat.
At dilata patris genitus supplere calescit,
Atque vicem patris exercet, veramque paterna
Se prolem feritate probat; furit impius haeres
In pietatis amatores; punire benignos,
Devotosque flagrans, Cyriacum tegmine nudum
Opprobrium reliquis cultam procedere rhedam
Praecepit obstrictum gravibus, septumque catenis:
Mitior erravit si quid pater, iste piare
Contendit, famulosque Dei sub agone lacessit.
Carpere Carpasio Cyriacum verbere tradit.
135.0732D| Ille furens vincti pice verticis alta nigrare
Perfundit candens picei caput igne liquoris;
Iste ferens grates, offert praeconia Christi
Congaudens, seseque Deo dant dona sodales.
Crescentianus unus horum tollitur
Altus catasta, crescit atque tormine,
Tensusque nervis fuste crebro caeditur
Ac membra aratus jugulis irraditur
Dum supernam voce clara gloriam
Praefert, adactis incalescit ignibus,
Interque laudes, inter ignes spiritum
Emittit astris luce pura fulgidum.
Hoc ita praemisso, comites custodia claudit.
Quatuor exactis Cyriacus solibus istis
Eximitur claustris, suasusque litare profanis,
135.0733A| Solius Domini sequitur libamina Christi:
Attractus nervis caesusque libramine tensis,
Laudibus et precibus regem persultat Iesum,
Carnificemque viri superat patientia fixi.
Ille pudore gemens properat narrare tyranno,
Et praeceptori devicta renuntiat arma;
Qui furibunda fremens omnes quos claustra retentant
Cum Cyriaco ensi jugulum dependere mandat;
Atque ita bis deni clarum super astra ministrum
Sectantur testes, roseo fulgore nitentes.
Pignora Joannes senior rapit, abdit humoque
Deponit; Marcellus abhinc, comitante beata
Lucina, celebri comens disponit honore:
Suscipit haec etiam socios Largum atque Smaragdum,
Quos dominae capiunt Juliana et Menica busto:
135.0733B| Fratris tunc etiam affectus Arthemia sensit,
Germani framea capiens coelestia regna.
At Lucina facultates ex asse ministrat
Ecclesiae, traditque domum, qua rite sacrata
Lege licet plexa mysteria papa frequentat,
135.0734A| Quo comperto, hostis stimulata mente retractat,
Quid poenae statuat, dum publica bella reputat;
Deputat ergo domum stabulum, patremque ministrum
Jumentis adicit; prono qua corde subactus,
A Domino illati medicatur vulnera laesi,
Temporeque hic longo gemino dum pabula ritu
Suggerit, ac bifido diversa animalia victu
Perfovet, emeritus paradisi in septa levatur.
Finetenus duro tectus membra inclyta sacco
Nocte die precibus divisque vacabat ut hymnis;
Joannes artus sacer et Lucina recondunt
Aedes Carpasio Cyriaci munere cedit
Saevitiae, ingressus fontem quem papa sacrarat
Obsceni luxu maculat sordente lavacri;
135.0734B| Qua dum scenica cum pravis et foeda frequentat,
Tartareum subiti torvo lethi agmine raptus,
Complicibus junctis, descendit ad usque profundum
Sic pia clausa domus diris, intranda benignis,
Terrorem saevis adhibet, solamina justis.