"Perspice, mente sagax, que mundi forma, quibusque
Internexa sibi sint elementa modis,
Quo studio Noys alma rudem digessit acervum
Vt stabilem teneant contiguamque fidem;
5Quid mediis extrema liget, quid federa iungat,
Quid celum moveat, quidve moretur humum;
Astrorum motus et que sit cuique potestas,
Ortus, occasus, puncta, gradus, numeri;
Cur Aplanen contra septenos impetus orbes
10 Volvat, et amfractus per sua signa vagos;
Cur Veneris sint blandicie, cur prelia Martis,
Frigora Saturni, temperiesque Iovis;
Que Solis, que Mercurii Luneque potestas,
Et qua discurrant signa gradusque mora,
15Quod, si pretemptes numeros, si consulis artem,
Quid fati series det ve neget ve probas;
Cur constringat hyemps, ver laxet, torreat estas,
Autumnique metant tempora, mente vides;
Cur gelidus Boreas, mollisque Favonius, alter
20 Floribus expoliet, vestiat alter humum,
Coniugis in gremium Iove descendente novetur
Mundus, et in partu turgeat omnis humus,
Inveniatque Ceres quesitam cum face prolem,
Vt proserpendo proferat illa capud,
25In silvis volucres, pisces generentur in undis
Floreat omnis ager, frondeat omne nemus;
Que membris animam numeri proportio iungat,
Vt res dissimiles uniat unus amor.
Cum terrena caro, mens ignea, cumque repugnent -
30 Hec gravis, illa movens, hec hebes, illa sagax -
Simplicitas anime sic transit in alteritatem
Divisumque genus dividit illud idem.
Sed que compedibus, que carcere clausa tenetur,
En quasi corporea mole sepulta iacet!
35Ad natale iubar, ad regna paterna redibit,
Si sapiat; si non — coniuga carnis eat.
Quid morti licitum, que mortis causa, quis auctor,
Alcius evolvens philophando vide -
Quo trahit imperio sorbetque voragine quicquid
40 Aura levat, tellus sustinet, equor alit.
Si tamen inspirat verum mens conscia veri,
Rem privat forma, non rapit esse rei.
Res eadem subiecta manet, sed forma vagatur
Atque rei nomen dat nova forma novum.
45Forma fluit, manet esse rei, mortisque potestas
Nil perimit, sed res dissociat socias.
Quid placeat per se, que sint aliunde petenda,
Quid deceat, quid non, philosophando vide.
Iniustum iusto, falso discernere verum
50 Sedula pervideas et ratione probes."