Haec praecepta legat devotus, et impleat actu,
Virtutum titulis vitam qui quaerit honestam,
Vel homines inter cupiat praeclarus haberi,
Vel morum meritis coelestia regna mereri,
Atque Deo Christo socius sine fine videri.5
Impleat ipse Dei, qui vult sua vota venire.
Vive Deo fidens, Christi praecepta secutus.
Sint tibi divitiae, divinae dogmata legis.
Divitias Domini faciet benedictio claras.
(0287C)Corporis exsuperat vires prudentia mentis.10
Omnibus est mundi melior sapientia gazis.
Semper amanda quidem est rerum doctrina bonarum.
Optimus est animus Christi vestitus amore.
Daemonas adversus magna est oratio virtus.
Ut moneas charum noli desistere amicum.15
Morbi causa mali nimia est quaecunque voluptas.
Tu dare ne claudas palmas, et prendere pandas.
Semper in ore tuo resonent bona verba salutis.
Ne, rogo, vindictam tua mens meditetur amaram.
Sint tibi pacifici magna dulcedine mores.20
Ne tua poeniteat, caveas, victoria temet.
Fer patris imperium, dum verbis exit in iras.
Quisque dies vitae est velut ultimus ecce putandus.
(0287D)Quod dare non possis noli promittere verbis.
Qui prodesse potest, non est fugiendus amicus.25
Octenas studeas vitiorum vincere turmas.
(0288A)Te ferat ad coelum quadriga repleta salutis.
Lingua suos habeat frenos in corde ligatos.
Vir bonus esse nequit, nisi qui fiet omnibus aequus.
Qui scelera abscondit, veniam non forte meretur.30
Qui bona desuescit, mox hic consuescit iniqua.
Non tu, quaeso, jocis laedas nec carmine quemquam.
Saepius auditu instrueris quam voce fruaris.
Sit servus mentis venter; sit serva libido.
Non perdit pietas quidquid largire videtur.35
Non opibus bona fama datur, sed moribus almis.
Fac ne te merito verbis irrideat alter.
Pro misero miserans lacrymas effunde sodali.
Eripe, si valeas, non suggere tela furenti.
Saepe nocet puero miseratio blanda magistri.40
Ignotum noto nunquam praeponas amico.
(0288B)Omnia quae dicunt homines, tu credere noli.
Non sibi quis vivat, Christo sed vivat ubique.
Non tua, sed Christi quaeras, qui diligis illum.
Non te, non mundum, Christum sed dilige solum.45
Cum sapiente loquens perpaucis utere verbis.
Nil oculi prosunt, quibus est mens caeca videndi.
Divitis opprobrium gemitus est pauperis ingens.
Plurima discenti semper sapientia crescit.
Judicium restat cunctis certissime factis.50
Adveniet Judex cunctis qui justa rependat.
Inclyta perpetuam praestat patientia vitam.
Te feritate magis faciet moderatio clarum.
Egregios faciet mentis constantia mores.
Consilio facias, rogo, sit tibi quidquid agendum.55
Omnis quippe aetas aliquo sub fasce laborat.
(0288C)Vera quidem veterum juvenis paradigmata rere.
Felix qui causam loquitur prudentis in aurem.
Tantum verba valent quantum mens sentiat illa.
Omnibus est locuples qui rebus abundat honestis.60
Non erit antiquo novus anteferendus amicus.
Difficile invenies verum fortassis amicum.
Moribus egregiis facias tibi nomen honestum.
Nemo quidem plures habuit quam perdit amicos.
Cui prodest, socio qui non prodesse probatur?65
Sola fides fidei dono ditabitur almo.
Levis non animam torquentis cura fatiget.
Res severa quidem semper declarat honeste.
Quid pejus, quam se ut jungat habitator iniquus?
Actibus, aut verbis noli tu assuescere pravis.70
Est non esse quidem satius quam vivere prave.
(0288D)Mens bona thesauros praecellit munere cunctos.
Vitam quippe tuam tota virtute tuere.
Omnia pro vita sunt amittenda tuenda.
(0289A)Praemeditata quidem levius sufferre valebunt.75
Quae subito adveniunt, multo graviora videntur.
Gaudia sunt populi rector pius atque benignus.
Mors aliena monet propriae nos mortis ubique.
Felix alterius cujus documenta flagella.
Praemia non capiet, ingrato qui bona praestat.80
Sit tibi charus homo, ut frater; Deus ut pater almus.
Omnis paulatim letho nos applicat hora.
Ante diem mortis nullus laudabilis exstat.
Quaelibet ex fructu proprio cognoscitur arbor.
Doctor erit magnus factis qui quod docet implet.85
Quod tibi vis fieri, hoc alii praestare memento.
Pauperibus justis coelestis gloria restat.
Quod tibi non optes, alii ne feceris ulli.
(0289B)Aequum pondus habe, teneas et statera justum.
Non tibi sit modius duplex, nec statera dupla.90
Corripe prudentem: reddetur gratia verbis.
Si tu recta facis, ne cures verba malorum.
Utile consilium dominus ne despice servi.
Inter convivas fac sis sermone modestus.
Cum quid peccaris, castiga te ipse subinde.95
Vulnera dum sanas, dolor est medicina doloris.
Divitias Domini faciet benedictio claras.
Aeternam tribuit felix clementia vitam.
Utere quaesitis opibus, fuge nomen avari.
Disce, sed a doctis; indoctos ipse doceto.100
Contra verbosos noli contendere verbis.
Sermo datur multis, animi sapientia paucis.
Non laeta extollant animum, non tristia frangant.
(0289C)Proximus esto bonis, si non potes optimus esse.
Quanto major eris, tanto tu cautior esto.105
Cumque alium censes, propriam prior inspice vitam.
Plus tua, quam alterius damnabis crimina judex.
Sis bonus atque bonis; laesus nec laede nocentem.
Qui prodesse potest, non est fugiendus amicus.
Cum fueris felix, quae sunt adversa caveto.110
Quae culpare soles, haec tu ne feceris ipse.
Vita aliena tuae tibi sit cathegita vitae.
Ira odium generat, concordia nutrit amorem.
Sit sale jam sophiae sermo tibi conditus omnis.
Magna quidem virtus nostrae est moderatio linguae.115
Crede Deo, et proprios tunc tu tibi dirige gressus.
Lux, timor est Domini, cordis: hunc dilige semper.
(0289D)In Domino sperans nullus confunditur unquam.
Vir prudens animo est melior quam fortis in armis.
Corporis excellit vires sapientia mentis.120
Divitias animo injustas attendere noli.
(0290A)Verbum dulce quidem tibi multiplicabit amicos.
Converti ad Dominum ne tardes tramite recto.
Doctrinis etiam variis non flexilis esto.
Te via nam Domini teneat firmissima semper.125
Justitiae et pacis placeant tibi verba loquendo.
Pax, precor, alma tuo placeat tibi semper in ore.
Semper in ore tuo resonent pia verba salutis.
Rex sapiens populum melius defendit ab hoste.
Insipiens rector populum disperserit omnem.130
Gloria magna quidem regi est sapientia justa.
Injuriasque tuas in fratrem ulciscere noli.
Semper avarus amat mendacia, furta, rapinas.
Sufficiat rerum dederat tibi quod Deus ipse.
Quid terrenus homo, pulvis et terra superbit?135
Principium sceleris proh dira superbia constat.
(0290B)Sit tibi cura tuae, tota virtute, salutis.
Una dies, quales fuerint, ostendit amicos.
Peccasti solus, ignoscere tu tibi noli.
Quod tacitum cupias, tacito committe sodali.140
Invidiam nimio cultu vitare memento.
Invidiae maculat famam mala pestis honestam.
Nil sine consilio facias, sic facta probantur.
Qui Domino credit, servat mandata salutis.
Semper enim sapiens metuit sibi judicis iram.145
Instanter facias, sors quae tibi tradat agenda.
Cum homine injusto nolito manere frequenter.
Nec redit unda fluens, nostrum nec tempus in annis.
Omnia finis edax devastat gaudia mundi.
Qui pius et clemens, Dominus miserebitur illi.150
(0290C)Infer nullatenus benefactis mente querelas.
Improperes nunquam, dederis munuscula si qua.
Omnis pertractet primum mens verba loquelae.
Corporis auxilium medico permitte fideli.
Dum poteris, benefac caro tu semper amico.155
Sic novus atque novum vinum veterascat amicus.
Rebus in adversis nunquam dimittis amicum.
Semper amicus amat, duratque fidelis amicus.
Alma dies noctem sequitur; sic dona labores.
Tempora dum variant, animus sit semper honestus.160
Consilio mentis quodque imminet ante videto.
Dum tibi vita viget, lacrymis mala crimina purges.
Noli iterare scelus, lacrymis dum diluis illud.
Luxuriis animo noli servire malignis.
(0290D)Qui modica spernit, minuit majora per horas.165
Tollitur ex numero sanctorum perfidus omnis.
Oderit insipiens sapientis verba magistri.
Excitat in risus fratres verbosus amaros.
Nil illo pejus, sceleri qui gaudet iniquo.
(0291A)Cui secreta quidem credas cautissime cerne.170
Corripe peccantem; noli et dimittere amicum.
Corripere est melius notum quam perdere amicum.
Qui fratri ignoscit, ignoscit Christus et illi.
Observat sapiens sibi tempus in ore loquendi.
Insipiens loquitur spretum sine tempore verbum.175
Multiloquax animam meritis denudat honestis.
Gloria quippe Deum Dominumque est magna timere.
Radix est sophiae Dominum de mente timere.
Aurum flamma probat; homines tentatio justos.
Sperate in Domino, et veniet miseratio vobis.180
Dilige, qui cupias coeli bona gaudia, Christum.
Felices faciet natos benedictio patris.
Pauperis et miseri mentem ne afflixeris unquam.
(0291B)Diligit Sophia se semper Christus amantem.
Ne citus in lingua fueris, nec segnis in actu.185
Non erit innocuus falsus per famina testis.
Divitias addit Domini benedictio plures.
Jam magnum reddas modico tu munus amico.
Semper amicus amat: amor est pretiosior auro.
Dives erit, dure semper qui operatur in agro.190
Otia qui sequitur, veniet huic semper egestas.
Omnibus est opibus melior vir mente fidelis.
Exsuperat numerus justorum regna potentum.
Ecce timens Dominum vivet felicibus annis.
Exspectat laetus coelestia gaudia justus.195
Impius horrendas spectat pro crimine poenas.
Corruit in praeceps, populus rectore nefando.
Praeparat aeternam mitis clementia vitam.
(0291C)Qui bona sectatur, prima bene surgit in hora.
Multorum profert sapientis lingua salutem.200
Hostibus in bello dominatur dextera fortis.
Serviet et segnis duro sub fasce laborum.
Lingua placata sibi multos acquirit amicos.
Pone tuis verbis vectes serasque loquelis.
Qui praecepta Dei metuit, in pace moratur.205
Nam bona perpetuam tribuet doctrina salutem.
Diligit hic natum virga qui corrigit illum.