Simplex et nullo lucri vexatus amore
Pastor secretos duxit ab urbe dies.
Sparserat argento crines longaeva senectus,
Atque usus nulli feverat arte sophum.
Sole sub aestivo, gelidaeque sub impete brumae, 5
Pavid mane suas, vespere clausit oves.
Exors invidiae et misera ambitione soluta,
Fugit quaeque suo laeta labore dies.
Per totum extulerat nomen venerabile pagum
Sincerae vitae mos rigidusque tenor. 10
Instructus morum studiis (academia vitae
Cui dederat normam consiliumque) sophus
Limen ad obscurum pastoris tendit, et ultro
Sic petit ingenium scire animumque senis.
“Quo tibi fonte fluit sapientia? Tene labore 15
Nocturno veteres erudiere sophi?
An Latiae tibi scire artes Graiaeque Minervae
Contigit, aut totum mente Platona capis?
Num tibi Socraticae formarunt pectora chartae,
Aut praecepta gravi quae Cicerone fluunt? 20
Anne per ignotas, fatis urgentibus, oras
Prudentis carpens, instar Ulyssis, iter,
Singula lustrasti regio quos protulit usus,
Quos coluit mores, quae sibi iura dedit?”
“Non mihi sorte datum est doctrinae exquirere calles,” 25
Submissa pastor voce modestus ait.
“Non hominum ad mores, aut ura artesve legendas
Mutavi patriis extera regna focis.
Nam tacitos celans falsi sub imagine sensus
Perscrutantum oculos fallere novit homo, 30
Anne aliquis studio fiet sapientior isto,
Cum neque nos ipsos noscere sorte datur?
Quae mihi, parva quidem, parta est doctrina, fatebor
Naturae dono cimplice sola venit.
Haec mihi fonte fluunt vitae precepta beatae, 35
Hinc odium vitii crevit et usque manet.
Quae solet assiduous patienter inire labores
Me vocat, adque meos sedula suadet apis.
Quis cernit formica quot urget provida curas,
Nec caveat vitae quid sibi portet hiems? 40
Me meus (accepti quo non minus immemor alter
Muneris) ingratum non sinit esse canis.
Blanditias sine fraude artesque admiror honestas,
Obsequiumque imitor, fide Lycisce, tuum.
Quid sit Hymen, quid Amor, quid honesti foedra lecti 45
Admonet irrupto iuncta columba iugo.
Quae pullos, pia mater, alit gallina tenellos,
Expansaque teget plumina, abigetque gelu,
Et volucris quaecunque vagis secat aethera pennis,
Me tenero fungi patris amore docet. 50
Unde etiam risus, iusta et fastidia vitem
Regula naturae munere certa datur.
Non me praeponens, quos colloquor inter, amicis,
Censoris partes imperiosus ago.
Anne sophum faciant habitus, moresque severi, 55
Contemptum bubo cum gravitate movet?
Attentas quoniam dat nemo loquacibus aures,
Imposui linguae vincula iusta meae.
Flumina verbosae fugimus torrentia linguae:
Quis strepitum curat, carrula pica, tuum? 60
Non ego per tacitam quidvis abscondere fraudem
Vicinive sacrum ius violare velim.
Hinc odio est genus omne rapax, iustaque videmus
Plecti caede lipos, accipitresque mori.
Nonne pari rationemovet fastidia bufo, 65
Serpentumque affert squamea turba metum?
Ast odium et livor, tetroque calumnia morsu
Tabum infert gravius, deteriusque malum.
Sic quodcunque manus naturae daedala finxit
Quo moneatur homo, quod speculetur habet. 70
Rebus et ex minimis morum studiosa bonorum
Mens praecepta sibi consiliumque legata.”
Cui sophus haaec contra, “merito sapientis honorem
Solus habes, Virtus te probat ipsa sophum.
Fastus saepe regit calamum scriptoris inanem, 75
Scriptor, ubi vaa est pagina, vana sapit.
At quicunque cupit naturae discere leges,
Praecepta ex veri fonte sequenda trahit.
Sic bonus et prudens, sic denique fiet honestus,
Nec sophiae studiis plura docendus erit.” 80