114.0616C| VERS. 3.-- Exhortatio. Hic contra pseudoapostolos videtur incipere commemorans de Evangelii veritate, deinde sua inter nos prudenti conversatione. In dolo. Etiam veritas est in dolo quando non pro amore veritatis et utilitate auditorum praedicatur, sed ut gloria vel aliud lucrum acquiratur.
VERS. 4.-- Non quasi hominibus placentes. Hoc nisi ipse operetur in nobis, vitare nequimus. Quas enim vires nocendi habeat humanae gloriae amor non sentit, nisi qui ei bellum indixerit: quia si cuiquam facile est laudem non cupere, dum negatur, difficile est tamen ea non delectari cum offertur.
VERS. 5.-- Neque. In hoc tangit pseudoapostolos, qui se potius quam Dei doctrinam commendari volebant. Apostolus autem, qui gloriam non ad praesens, 114.0615D| sed in futuro quaerebat, se humilem faciebat, ut Dei praedicatio exaltaretur. In occasione. Non dico in avaritiam, sed nec feci vel dixi, in quo esset occasio avaritiae. Inde est. Deus testis, qui novit cor: hoc enim non ita patet hominibus.
VERS. 7.-- Possemus vobis, etc. Intantum gravat pseudoapostolorum causam ut se abnuere dicat, cum liceret illi subsidia requirere ad comprimendum illos quibus nec facultas erat, nec pudor poscendi. Apostolicae autem potestatis debitum vocat onus, propter pseudoapostolos, qui illud indebite usurpantes importune a plebibus exigebant. Filios suos. Alienos filios quandoque nutrit mulier pro mercede, non ex amore: proprios vero, ex dilectione.
114.0617A| VERS. 12.-- Vocavit, vocatione quae est secundum propositum.
VERS. 13.-- Ideo. Quia vos vocavit, gratias agimus. Vocavit dico, quod inde apparet, quia vos cito et firmiter recepistis verbum etc. Auditus Dei. Id est, quod audivimus a Deo, vel in quo auditur Deus. Sicut est verbum Dei. Tanta enim devotione receperunt verbum, ut probarent se intellexisse Dei esse doctrinam.
VERS. 14.-- Vos enim imitatores, etc. Multa dixit contra pseudo: jam ne pro sua vel apostolorum tribulatione moveantur, hortatur.
VERS. 16.-- Pervenit. Ideo semper implent peccata, quia ira Dei pervenit ut excaecentur. Usque in finem. Quia in fine saeculi convertentur Judaei nonnulli.
114.0617B| Ore, aspectu, etc. Os et aspectus cessabant, quia coram alloqui non poterat Apostolus; sed cor et sollicitudo non quiescit.
VERS. 18.-- Sed impedivit. Quod Deus impediri permiserit, ad majorem coronam istorum est, quia steterunt eo absente.
VERS. 19.-- Quae est, etc. (CHRYS.) Quanti est hoc ardoris? Nunquam pater et mater si simul essent congressi, et suum miscuissent desiderium, potuissent ostendere suum desiderium ex aequo respondens Paulo. Magis, inquit, exsulto propter vos quam propter coronam. Cogita ergo quantum sit integram adesse Ecclesiam quae a Paulo fuit plantata, et egit radices.
114.0617C| Aut corona gloriae. Si modo gloria, quid apud verum judicem?
CAPUT III.
VERS. 2.-- Ad confirmandos vos. Propter hoc ipse venire desideraverat.
VERS. 6, 7.-- Sicut nos quoque vos: ideo. Quia haec annuntiavit, non pro ejus praesentia, consolati sumus.
VERS. 9.-- Quam enim gratiarum, etc. Nihil est enim tam dignum, quod sufficere possit ad compensationem acquisitae salutis gentium.
VERS. 13.-- Sine querela. Ne vos de malis conqueramini, vel ita sitis innocentes, ne quis de vobis possit conqueri, et ut sitis etiam. In sanctitate. Id 114.0617D| est, virtutum consummatione per hoc exsistentes ante Deum, non ad aspectus hominum.
CAPUT IV.
VERS. 1.-- De caetero. Hactenus patientiam perfectis in sua vel in illorum tribulatione suasit, nunc minoribus de munditia suadet, exhortans eos ad continentiam. Quemadmodum. Audiendo et intelligendo a nobis, id est a me et Silvano. Quomodo vos oporteat ambulare, etc., sic et ambuletis, recte conversando. Et placere Deo. Ille placet Deo, qui fidem rectam quam habet, exsecutione virtutum et perfectae operationis decorat. Sic et ambuletis. Est ordo: rogamus ut ambuletis quemadmodum accepistis. 114.0618A| Ut abundetis magis. Hoc non mutatur in ordinatione litterae.
VERS. 2.-- Scitis enim quae praecepta. (HIER.) Sanctificatio ab omni incontinentia revocat Christianum, cui incontinenti non expedit sanctum Christi corpus attingere, maxime cum Moyses Judaeos sanctificare volens, populum totum ab omni femina se continere praecepit, ut Dei potiri praesentia mererentur.
VERS. 4.-- Vas suum. Id est uxorem, possideat dominando ei, et hoc, In sanctificatione, abstinendo in festis a coitu, Honore. Non turpiter abutendo ea.
VERS. 8.-- Qui etiam dedit, etc. Ad haec peragenda dedit vobis spiritum, ne ergo tantum adjutorem 114.0618B| spernatis, qui in corpore subdito peccatis non habitat. Vel nobis apostolis, ut major esset auctoritas praedicandi et arguendi.
Rogamus autem vos fratres, etc. Non est praedictis legibus contraria exhortatio. Etenim accidebat, ut alii quidem liberaliter suppeditarent egentibus, alii vero propter eorum munificentiam, operari negligerent. Jure ergo et illos laudavit, et his dedit utile consilium.
VERS. 11.-- Operam detis. Quasi dicat: Difficile est dimittere consuetudinem, sed cogite vos. Et operemini manibus. Opus agendum est, non otiandum: quia et honestum est, et quasi lux ad infideles, et non de iderabitis rem alterius, nedum rogetis vel tollatis.
114.0618C| VERS. 12.-- Nolumus autem. Post exhortationem de continentia, et post correctionem a curiositate, mortuos resurrecturos confirmat, et per Christi resurrectionem, et sua auctoritate.
VERS. 13.-- Per Jesum adducet cum eo. Semper euntes, eum sequendo venerunt ad somnum mortis, unde et in alia scribitur Epistola: Nos qui vivimus.
VERS. 14.-- Eos. Non solum eos qui vivi invenientur, sed et mortuos, de quibus dubitatis. Qui dormierunt. Christum dicit mortuum, fideles dormientes, ut magis credant resurrectionem: Christum mortuum appellat, ut dum audivimus illum mortuum fuisse et resurrexisse, nos quoque speremus resurrecturos 114.0618D| per virtutem divinitatis ejus.