Tessera caerulea - commentariolum. Tessera rubicunda - nota textualis. Tessera viridis - translatio
IOANNIS AUDOENI EPIGRAMMATUM LIBER OCTAVUS
1. AD HENRICUM, AUGUSTUM PRINCIPEM CAMBRIAE
Maecenas equitum primus cum Caesare, Flacci
Foverunt gelidos Vergiliique lares.
Me quoque tres equites, tuque, augustissime princeps,
Re simul, et fati spe melioris alis.
Sunt Maecenates mihi tres, quotcunque supersunt,
Si quis adhuc superest, tu mihi Caesar eris.
2. AD TRES MAECENATES, EDOARDUM NOEL, GUILIELMUM SIDELY, EQUITES ET BARONETOS, ET ROGERUM OWEN, EQUITEM AURATUM
Me cum deserent veteres, ut nunc fit, amici,
Vos insperatam tres mihi fertis opem.
Vestra igitur summis iunxi tria nomina. Solus
Maecenas dignus Caesaris esse comes.
3. IURISCONSULTUS ET MEDICUS
Ille vafer nisi sit, nisi sit temerarius alter,
Se mendicato pascat uterque cibo.
4. SCALA AULICORUM
Nemo, gradus nisi per plures ascendit in aula,
Ad descendendum plus satis unus erit.
5. AD EDUARDUM NOEL, EQUITEM ET BARONETUM
Haec tibi Maecenas, quam vis epigrammata scribam.
Scripta legent alii, sint modo digna legi.
Quod plus ergo mihi debet lectore patronus?
Tu mecum lectus, non modo lector, eris.
6. AD * * * AULICUM
Audacem fortuna omnis, cibus omnis edacem
Adiuvat. Esse aliquid si cupis, aude et ede.
7. HONORIS ET DIVITIARUM COMPARATIO
Donat opes homini Deus, et sibi poscit honorem.
Ergo divitiis anteferendus honor.
8. IN POETAS FABULOSOS
Fictum inter factumque parum distinguere curans,
Quidlibet ex quovis ente poeta facit.
Sortiti nomen sunt a faciendo poetae.
A faciendo aliquid scilicet: immo nihil.
9. IN TOMASINUM
Scripserunt asini laudes hoc tempore multi,
Legimus et laudes, o Tomasine, tuas.
10. IN FABIANUM
Exdtra calvescunt alii, tu calvus es intra.
Crinibus hi, cerebro tu, Fabiane, cares.
11. OSCULUM
Una trisyllaba vox inter celebratur amantes,
Quam sibi quisque sua vult ab amante dari.
Syllaba prima data est? Reliquae sine lite dabuntur:
Quae dedit os, culum non minus illa dabit.
12. DALILA
Samsonem rigidis spoliavit crinibus uxor.
Hoc nostro multae tempora sunt Dalilae.
13. COVENTRIA ET WARWICUM, URBES MEDITERRANEAE
Non idem vobis praesul, tamen Aeacus idem.
Diversus vester spiritus, una caro est.
14. NATALIS
Ad praesentia nascor, et ad ventura renascor.
Natalis prior est ille, sed hoc potior.
15. DE ARTE AMANDI
Iudice me, rudis est, artem qui tradit amandi.
Naturae scopus est, non opus artis, amor.
16. IN GALLIA
Fungitur officio rarus sine munere iudex.
Cur, nisi quod sanctum munuere munus emit?
17. IN PHYLLIDEM
Solarem muliebris amor non durat in annum
Phyllidis: instabilem Phyllida luna regit.
Menstrua mente solet Pyhyllis, non corpore tantum,
Quovis mense pati, menstruus huius amor.
18. IN PAETUM. PROBLEMA
Non pater es, non, Paete, socer, non vitricus horum,
Quos tua nupta tibi tot tulit. Ergo quides?
19. IN PONTILIANAM
Nupsisti undecimo cur, Pontiliana, Decembris?
Nulla magis nox est longa, diesque brevis.
20. AD FRONTONEM IURISCONSULTUM
Multa statuta noto poenalia Fronto vocari;
Queis titulum dederint praemia, nulla lege.
Publica res olim fulcris innixa duobus
Abrogat haec aetas praemia, poena manet.
21. AD EDOARDUM NOEL, EQUITEM ET BARONETUM
Ingenium tibi mite sagax natura creavit,
Addis naturae viribus artis opem.
Virtutis fortuna tuae comes utilis haeret,
Artis et ingenii dotibus addis opes.
Ut miseris, fortuna dedit, succurrere posses.
Ut velles, virtus fecit, utrumque Deus.
22. IN FESTUM, IUDICEM INIUSTUM
Quod Iudas fecit facito, iudexve Pilatus:
Suspendi non vis, Feste? Lavato manus.
23. PARONOMASIA
Iudicat ex mento non mente puella maritum.
Non mens at sponsae menta minuta placet.
Pungi quam pingi mavult Venus improba, semper
Peniculo penem proetulit alma Venus.
24. AD MARTHAM, DE QUINTO
Prodigus est et avarus amator Quintus, amoris
Prodigus ipse sui, Martha, avidusque tui.
25. TERGORIS ET DORSI ETYMOLOGIA
Posteriora viri vox neutra Latina notavit:
Utraque foemineis moribus apta fuit.
26. IN INTESTATUM COLINUM
Nil moriens, Coline, tuis das, omnia linquis.
Parcus eras vivens, porcus eras moriens.
27. DE VIRGINITATE ET CONIUGIO
Virginitas angusta via est. Via latior autem
Coniugis. Hinc plures ingrediuntur eam.
28. IN PANSAM
Lis inter Pansam gravas Eunomiumque magistrum
De sacris cleri ritibus orta fuit.
Exhibet Eunomius geminos, sua biblia, testes,
Testamenta Dei non dubitando duo.
“Quid cum scripturis,” inquit, “mihi, Pansa, negoti est?
Ecce statutorum, biblia nostra, librum.”
29. AD D. T.
Tu dominos sectare duos. Mirabile dictu est,
Si vel utrique places tu, vel uterque tibi.
30. FIDES MERCATORIA
Quo solet esse fides minor in debentibus aurum,
In credente fides hoc solet esse minor.
Diruit innumeros hoc tempore mercatores
(Non tutum est hodie credere) sola fides.
31. GERUNDIA ET SUPINA
Di-do-dum Aeneas aberat, caruisse gerundis
Dicitur, et nullum nosse supina virum.
32. DA MIHI ANGELUM, ET EGO DABO TIBI SPIRITUM
Spiritus huic sanctus promittitur, angelus illi
Michael. Hic munus polluit, ille manus.
33. AD QUENDAM DIVITEM
Magnus amor tuus est, si multum hoc tempore dones.
Si multum credas, est tua magna fides.
34. AD DUARUM SORORUM PARCISSIMARUM SERVUM
Tres Parcae celebrantur in orbe sorores,
Expertus parcas es, miser, ipse duas.
35. PEDICULUS
Tu morsu me laedis, egoque infero mortem.
Est tua culpa levis, non nego, poena gravis.
36. DE MALO IN PEIUS
Incidit in Scyllam cupiens vitare Charybdim .
Qui morbum fugiens incidit in medicum.
Stulti dum vitant vitia, in contraria currunt,
Qui litem fugiunt, causidicumque petunt.
37. DE PRODIGO ET AVARO
Prodigus omnis homo, miser est, miser omnis avarus,
Istius miseri filius ille miser.
38. IN R. G. VINDICTA DIVINA, 1603
Inviti sacras tenuisti praesulis aedes:
Te tenet invitum nunc aliena domus.
39. IN DAMAM
Promissum quoties quiddam te, Dama, rogavi,
Quod, quoniam praestas nil mihi, saepe rogo,
Saepe soles “Faciam.” “Feci” mihi dicere nunquam,
Incipe iam “Feci” dicere, non “Faciam.”
40. IN LINUM INFORTUNATUM
Quid mitum, fortuna tibi contraria quod sit?
Crinita est illi frons, Line, calva tibi.
41. AMICA AD GAURUM
A me nescio quae munuscula in aure rogasti,
Si munus-culum vis, tibi, Gaure, dabo.
42. HOMO PANTOPHAGUS
Non mare, non aer, non tellus, denique cuncta
Sufficiunt nostrae vix elementa gulae.
Si quod edunt homines hominum substantia fiat,
Ut perhibet, homines qualia monstra sumus?
43. VIA LATA
Lata via est, et trita via est, quae ducit ad Orcum.
Invenit hoc, etiam se duce, caecus iter.
44. AD, IN, DE
In libris tria verba meis celebrantur: ad, in, de.
De docet, ad dignos laudat, in lacerat.
45. IN QUINTUM IMMISERICORDEM
Nudus inopsve tua si quis pulsaverit aedes,
Quinte, stipem misero qua ratione negas?
“Mendicare stipem prohibet lex Anglica,” dicis.
Esto, miseris lex dare nulla vetat.
46. HUMANUM EST LABI
Terque quaterque die iustus cadit, ut lego scriptum.
At, quoties, scriptum non lego, iusta cadit.
47. IN QUENDAM INEPTUM SCRIPTOREM
O utinam vel tota foret tua nigra papyrus,
Tincta foret vel nullo vel charta nigro.
48. FOENERATORIS APOLOGIA
Quo mihi divitiae, si non conceditur uti?
Aera nitent usu, me iuvat usus opum.
49. IN * * * CORNUTUM
Si natura daret tibi cornua, tollere posses:
Quod tibi nupta dedit, tollere nemo potest.
50. RES IUDICATAE
Lex quamvis ratio Ciceroni summa vocetur,
Et bene laudetur lex quae ratione probatur,
Invenies inter legistas raro logistas,
Moris et exempli leges sunt iuraque templi.
51. MULIER
Formosae sunt famosae, iuvenesque iocosa,
Ingeniosa sagax foemina, salsa salax.
52. QUATUOR TERMINI FORENSES
Terminus a sancto princeps Michaele vocatur,
Legistuam imprimis angelus* iste iuvat.
Terminus hunc Hilari sequitur, nec nomine vago,
Causidicos hilares terminus iste facit.
Causidicis instar, libri Paschalis** habendus,
Tertius a sacro Paschale nomen habet.
Quartus habet Triadis titulum. Cur terminus? Omni
Est in lite trias*** callida, nulla monas.
(* Effigies Archangeli Michaelis in nummo aureo Anglicano. ** Ester booke. *** Cliens, causidicus, iudex.)
53. CRUX IN FORO CAUPONARIO. AD CHRISTUM
Restat imago crucis, tua de cruce tollitur: ecce,
Christe, cruci maior quam tibi constat honor.
54. DUO IURISCONSULTORUM COLLEGIA TEMPLUM MEDIUM ET INTERIUS IDEM ESSE
Ambo eadem demos estis, idem ius ambo studetis,
Inter ius medium est, interiusque nihil.
Quae meata est eadem magni res intima mundi,
Interius centro nam nihil esse potest.
Templum igitur medium, medium licet usque vocetur,
A templo differt interiore nihil.
55. DE IISDEM
Parlamenta duo vobis, chorus at sacer unus,
Culinae vobis, ara sed una duae.
Ad coenam vos sacro idem vocat ore magister,
Non cornu vos ad prandem cogit idem.
Vestra nec inspirat duo cornua spiritus idem,
Unica mens animat corpora vestra duo.
56. E. N. LIBERALIS
Liber alis multos, Maecenas optime, servos,
Me quoque, Maecenas optime, liber alis.
57. AD FAUSTINUM
Esse bonum dixti nostrum, Faustine, libellum.
Si bonus est, utinam sim meus ipse liber.
58. O TEMPORA!
“Tempora mutantur, nos et mutamur in illis.”
Quomodo? Sit semper tempore peior homo.
59. TRAULISMUS. AD BALBINUM
Sermonis quanquam vitio, Balbina, laboras,
Nemo potest nisi tu dicere “Pa-pa-pa-pater.”
60. AGNA * * * OXONIENSIS
Nupta senatori Benedicto non bene dicto,
Credita quae fueras, Agna, reperta lupa est.
61. AD AULUM MEDICUM. GRATULATIO VERNA
Vere novo impuri renes et viscera purgant.
Gratulor, Aule, tibi: ver, tua messis, adest.
62. POETA LAUREATUS
Laurus in igne crepat, vivunt in funere vates.
Fallor? An hinc vatum praemia laurus erat?
63. AD CIVEM
Febre laborantem decedere Phoebus ab urbe
Te iubet, et coelo commodiore frui.
In tua rura redis, urbanaque lucra relinquis,
Redditur in patrio pristina rure salus.
Sanus inopsque iterum Londinum, rure relicto,
Ire paras, iterum dives et aeger eris.
Pristina febris adest. Dicat iam Phoebus, utrum sit
Utilior dives morbus, inopsve salus?
64. IN LABIENUM PHILAUTUM
Se solum Labienus amat, miratur, adorat.
Non modo se solum, se quoque solus amat.
65. VIDUA
Uxorem viduam qui ducit idem facit ac si
In longa vestem quaerat ematque via:*
Altera vestis uti magis est minus altera tria,
Sic viduarum aliae plus, aliaeque minus.
(* Long-lane.)
66. PYRAMUS ET THISBE
Infaelix nostrum paries divellit amorem.
Quam longe distat, quam prope, noster amor!
67. AD POLLUM CLIENTEM
Lis pendet tibi, Polle? Semel tibi pendere praestat
Quam pendere diu: solve, solutus eris.
68. FRIGUS, CALIDUM
Est mare frigidior mulier, tamen urit amantem.
Sic calx in gelidam iacta calescit aquam.
69. PAR MA FOY
Per sanctam iurare fidem mos, non per amorem est.
Est tamen ille* deus, non tamen illa dea.
(* Ioan. Epi. 1 c. 4. v. 16.)
70. ASTRO- / PHYSIO- LOGIA
Astrorum in summo latet alta scientia coelo,
In centro physicae vis veneranda latet.
Ut bonus astrologus fiam, caelum nimis latum
Impedit, ut physicus, terra profunda nimis.
71. IN PONTICUM
Nil mihi das, donabis ais post funera. Quare
Non moreris? Bis dat, Pontice, qui cito dat.
72. IMPAR CONGRESSUS
In promptu semper strictum Matho non habet ensem,
In promptu parmam Pontia semper habet.
73. DE AGRIS ET NUMMIS. AD PONTILIANUM MERCATOREM
Foenus habet certos omnisque pecunia fines,
At fundus fundo, Pontiliane, caret.
Fons plus quam cisterna valet, quam cistaque fundus,
Sit cisterna licet maxima, fons minimus.
74. IN FAMAM
Virtutem parce laudat, vitiumque libenter
Praedicat. Hic dicta est non male fama malum.
75. IN GALLAM
Ussisti me, Galla, videndo, tangere noli.
Nam si uras oculis, quod facias oculo?
76. IN LINUM DECREPITUM
Saturnum dictum memorant, quia fit satur annis.
Saturnum fieri te, Line, tempus erat.
77. TRIPUDIUM
Pes loquitur, quem lingua tacet, cor dictat amorem,
Lasciva argutum dum regis arte pedem.
78. IOSEPHI HALL VOTA ET MEDITATIONES
Vota vovenda voves, scribisque legenda. Beatus
Qui tua vota legit, si tua vota facit.
79. ANAGRAMMA. AD PRISCUM SENEM
Cur non sunt, ut erant, crispi ibi, Prisce, capilli?
“Priscus ego nunc sum, qui modo Crispus eram.”
80. NOX BRITANNICA
Dicuntur minima contenti nocta Britanni.*
Contenta est longa nocte Britanna frui.
(* Iuven. Sat. 2. )
81. AD NAEVIAM
Sol fugitur praesens, idemque requiritur absens.
Quam similis soli est, Naevia, noster amor!
82. IN FESTUM MENDACEM
Omnis homo est mendax, tu, Feste, fataberis: ergo
Mentiris dicit, qui tibi dicit, “homo est.”
83. IN CARPOPHORUM
Cum ridente foris ridet simulator amica
Carpophorus, flet cum coniuge flente domi.
84. MUNDUS
In mundo mundi duo sunt, mundissimus alter,
Immundissimus hic, mundus uterque tamen.
85. AD G. I.MERCATOREM
Quo cui plus dederis, magis hoc tibi fiet amicus.
Quo plus credideris, hoc magis hostis erit.
86. SATISDATIO ET SATISFACTIO
Vox in Caesareo sit iure satisdare quamvis
Crebra, in pontificum iure satisfacere:
Iuristae satis accipiunt, at raro satis dant,
Multa satis dicunt, raro satis faciunt.
87. WICHAMICUS
Pompeianus ego non sum, non Caesarianus,
Non sum Syllanus, sum Marianus ego.
88. CONTRA ILLUM QUOD VULGO DICI SOLET, FRATREM IUNIOREM SENIORE GENEROSIOREM ESSE*
Auctor Adam generis, quo non generosior alter,
Nempe creatori proximus ipse suo.
Ergo proximior quo quis numeratur Adamo,
Hoc generosior est, proximiorque Deo.
(* The younger Brother is the ancienter Gentleman.)
89. DEUM NEMO VIDIT
Inscia mens numen non cernit, noctua lumen:
Non videt ista diem, non videt illa Deum.
90. SENEX NON EST HOMO
Risibile est animal iuvenis, mulierque puerque
Flebile, dedidicit siccus utrumque senex.
91. IN SARACENUM ATHEUM
Afficit insipidum quasi fabula, te sinus Abra,
Malles in Sarae tu rucabare sinu.
92. MOS
Consuetudo et mos vim legis habere videntur:
Improbitas hodie vim quoque legis habet.
93. IN ALBINUM
Perdidit Albinus mercator remque fidemque,
Nil ultra, quod iam perdere possit, habet.
Perdidit idem Albinus amator spemque fidemque.
Quid superest quod iam perdere possit? Amor.
94. ANAGRAMMA
Vox eadem gerere et regere est, omenque notandum:
Ut regat uxorem vir, gerat illa virum.
95. AMATOR DESERTUS
Ignis ut inferni, quamvis non luceat, ardet.
Sic tuus haud lucet, me tamen urit, amor.
Igni elementari similis meus est amor in te:
Lucet enim, sed te non meus urit amor.
96. DE POENA THAIDIS. PROBLEMA
Cur, quae peccavit non tergo at pectore, Thais
Carnifici in poenam tergora nuda dedit?
At quia culpa praeit, sequitur sua poena nocentem,
Iudex in poenam posteriora petit?
96. IRI EXEQUIAE
Quartanae par est pauper, campana, perempti
Pauperis in tacito funere, nulla sonat.
98. CROESI ET IRI EPITAPHIUM
Hic iacet, hic situs est Croesus sub marmore. Quaeris
Irus ubi iacet pauper? Ubique iacet.
99. IN MOMUM
Nil in te video quod amem, laudemve, probemve.
Nil in te video, Mome, quod invideo.
100. UNITATEM NON ESSE NUMERUM
Scriptores inter peregrinos atque Britannos
Nullius numeri sum, tamen unus, ego.