ELEGIA
Flete meos casus, mea tristia fata, sodales, 1
Flete, mei si quis pectora tangit Amor.
Una meos luctus solatur, sola dolores
Unda oculi lenit, sola beat lacryma;
Flete, prennantis date munera grata doloris,
O socii; lacrymas, qui negat, ille ferus. 6
Virgineae ipse Domus toto non immemor aevo 7
Flens dixi:"Heu votis fata inimica meis!"
Maestata repercussa sonuerunt littora voce
Non semel: "Heu votis fata inimica meis!"
Illyrici flevere lacus, tuque, Histria, flesse
Diceris, Alma Domus cum raperetur agris. 12
Adriacae testor plorantis murmura lymphae, 13
Testor Dalmaticis cognita saxa fretis:
Luximus, et nunquam tantum luxisse pigebit!
Quis modus in luctu, quis, precor, in lacrymis?
Sunt oculis lacrymae, sunt et sua flumina nostris
Luminibus, madidas en rigat unda genas. 18
Irrigat unda genas? Praeceps quin flumen ocellos 19
Obruit et mersis innatat unda genis:
Pectore — quis credat? — suspiria ducere nostro,
Et Superum pietas cogit et Alma Parens.
Antiquum pia Virgo jubet renovare dolorem,
Provocat et maestum carmina divus amor. 24
Tecta augusta Dei nostros exosa Penates 25
Rapta queror; fletus reddite Rapta mei.
Triste placet carmen ductum per Saecula terna:
“Blanda redi Virgo, Virgo Maria redi!”
Non audituris carmen deducimus astris:
“Blanda redi Virgo, Virgo Maria redi!” 30
Felices recolit Picenus laetior annos, 31
Et petit advectae Templa superba Deae.
Templa pius repetit Divino numine plena
Aethereis referens munera muneribus.
Ad sua sacra manus properant, altaria donis
Addunt; thuricremis addite dona focis; 36
Arae florifero virides de germine fiant, 37
Et velet Divae nexa corona lares.
Munera, Arabs, funde et redolentes funde corollas,
Mitte Ebur, Inde, tuum; thura, Sabaee, tua!
Undique collectae properant ad limina gentes,
Sydereas gratae devenerantur opes. 42
Conclamant omnes: "Veniens Regina triumphet, 43
"Regnet, io, revolans Virgo! triumphet, io!"
"Blandisonis laetum concentibus aera mulcet
Turba repercussum fundere sueta melos:
Argutam movet ille lyram plectroque coercet,
Hic lituos animat, personat ille tubis; 48
Alter sollicitas edocta repellere curas 49
Praepetibus digitis organa blanda premit.
Ille canit: "Venit Coeli Regina, Maria!"
"Ad nos venit, io, venit!" et ille canit;
Plaudentesque tubae centenoque aera boatu
Templa salutarunt, mista dedere sonos. 54
Sacratae rutilos flammae cinxere penates, 55
Cinxeruntque faces, sydera lapsa putes.
Lampade Virginei micuerunt culmina Tecti,
Altus et innocuo fulsit ab igne tholus.
Plaudit humus, ridet; pariter juvenesque senesque
Risere, et risus pignus amoris erant 60
Quis tua, Lauretum, quo nil foelicius orbis 61
Vidit, Piceni gaudia quis referat?
Me tamen - ah pietas! - justas miscere querelas,
Mistaque cum lacrymis fundere verba juvat.
Ite, mei fletus, rorantes, ite, dolores:
Vos eritis cordis pignora chara mei! 66
Ite, meae lacrimae, gemitus tacitique doloris 67
Ite, Oratrices, tristia verba date!
Sol meus Illyrici sine me revolavit ab undis;
Exul ego aeterna nocte sepultus agor.
Sol mihi Virgo fuit quondam; fuit illa, nec ultra est,
Dalmaticas ultra non beat illa plagas. 72
Lauretae tenet ille solum, beat illa feraces 73
Piceni colles, culmina laeta beat.
Me miserum! Nostris oculis procul ergo fugatam
Virgineo vetitum est ducere ab ore diem?
Sol formose, vale! Nullos amo cernere Soles;
Virgine non visa, cuncta videre grave est. 78
Quid sine Sole suo, quid tellus nostra videbit, 79
Ni formosa suae Virginis ora videt?
Quid Frangipanum mendax decora alta recenses
Fama? Sile proavos, stemmata clara sile!
Ah genus invisum! Meret domus inclyta quondam:
Quale erit erepta Virgine grande decus? 84
Sol erat, ah, Virgo; solemque imitata refugit 85
Oris, Lauretum, pulchrior orta tuis.
Qui semel occiderant, potuere resurgere Soles;
Nocturnisque dies surgit ab exequiis:
En semel occubuit nostro lux publica regno,
Nec dabitur tantam posse videre diem. 90
Nempe nova renuunt de sede remittere Divam, 91
Et praedam Cives, quam rapuere, tenent.
Esse quid hoc dicam? tantumne Italia furax
Ausa nefas? Tantum? Barbara, saeva, ferox!
Regna petis? Pelagi tumidas pete regna per undas,
I, rape Pactoli seu Garamantis opes, 96
Ultro ubi gemmiferis funduntur munera ripis, 97
Flavaque littoreos ditat arena sinus,
Aut ubi puniceis argentea lympha coraliis
Mixta coruscanti turbine saxa beat.
Invida quid nostros gestis praedarier agros?
Quidve huc evectis insidiare opibus? 102
Insidiosa suos ad Divae nobile furtum 103
Erudiitque oculos erudiitque manus.
Nunc mihi fas litem regnis intendere vestris
Piceni et querula voce ciere forum.
Nunc mihi furaces Italos fas dicere et omnem
Ausoniam furti sollicitare ream. 108
Haec mihi dona Deus, mihi dexter misit Olympus: 109
Nec rapere aethereae dona verere manus?
Sed quid, stulte, minas? Quidve haec incondita fundo?
Numinis aeterni munera falsa putem?
Fallis, Olympe, tuos nunquam neque falleris ipse:
Astra fefellistis? Fallere at Astra pudet! 114