135.0531|
135.0531A| Patre Palaestinam claram Hilarione feramus,
Hieronymumque ducem vitae in sermone sequamur.
Scribit hic exortus primum ut vico prope Gazam,
Millibus et quinis distanti moenibus urbis,
135.0531B| Nomine Thavata, partes qui respicit austri.
Evolvens reliquos vitae ac virtutis agones
Hic velut e spinis redolens rosa surgit acutis,
Sculptilium cultu saevis genitoribus ortus,
Erudiendus Alexandri transmittitur urbi
Grammaticamque catis didicit doctoribus artem:
Omnibus et charus studium moresque calebat,
Egregio ritu Christi se cultibus indens,
Affectuque pio meditans in relligionis amore.
Antonii nomen celebri rumore capessit
Visere quem fervens, eremum petit, utque positus
Effectu, solita mutatur veste duobus
Mensibus, hic juxta recubans atque ardua signans
Castorum seriem morum normaeque tenorem,
Quam foret orando assiduus, summissus alumnos
135.0531C| Excipiens, acerque monens, alacerque cohortans;
Asperitas qualis huic propositique cibique.
Ad patriam post haec monachis collega quibusdam
Defunctis rediens patre jamque et matre, decenti
Dispensat dimissa sibi patrimonia jure,
Fratribus et partem, partem largitur egenis,
Nil sibimet servans. Ter quinos nudus et annos
Dum regit, arma gerens Christi, deserta subivit,
Hirto ruralis coopertus tegmine sagi
Vestem pelliceamque ferens, Antonius illi
Quam dedit instructo juga ferre suavia Christi.
Carica jam noctu fessum ter quina cibabat.
Quattuor huic annis aestus pluviasque removet.
Angulus angusti tugurii casulaeque pusillae,
Quas molli junco cum carice texit acuta.
135.0531D| Cellula post struitur, pedibus quae quattuor ampla
Culmine quinque pedum scandens, summissior ejus
Statura, veniens humilis caperetur ut hospes
Corpore dum recubat, paulo quae longior esset
Quam non esse domum, tumulum sed forte putares.
Paschali ille die modo tondebatur in anno,
Non mutans tunicam nisi cum penitus prior esset
In pannis resoluta pioque absumpta labore.
Stratus humum nudam sternebat junceus illi
135.0532A| Usque diem mortis, nec ei pretiosior unquam
Quo semel indutus fuerat, non saccus in undis
Post lotus, lacrymis cordis nisi fonte profusis.
Scripturas sanctas mentis retinebat in arca,
135.0532B| Postque preces psalmos Domino ut praesente canebat.
Cui natus ubi praeteriit vicesimus annus
Nil epulum praeter lentis tribus edit in annis,
Frigida quam paulo domitans madefecerat unda;
Hinc tribus est aliis sale, pane refectus et unda;
Quattuor est post hanc herbis agrestibus usus
Quorumdam junctis fruticum radicibus esu;
Quinque dehinc panem mediae dant hordea librae
Atque olus absque oleo modicum conctumque jugatur.
Lumina deinde videns sibi caligare labore
Pumiceque cutem retrahi scabiedine quadam.
Praefato fomenta cibo conjungit olivi;
Hocque tenore cibi dum sexagesimus illi
Tertius et vitae completur pascitur annus,
Praeterea victus sibi nil cujuslibet augens.
135.0532C| Sic indefessus, cum jam sibi adesse palaestrae
Colligeret metam, panis contemnit ofellam,
Contemnensque dies octogenarius implet,
Immenso fervore calens, quasi tiro duellum
Inciperet, soliti quo tempore ponere multi.
Namque farina, herbis quoque sorbitiuncula tritis
Editur huncque cibans potat vix uncia quina.
Sicque implens seriem vitae, nullatenus ante
Quam sol occiduus radios immergeret undis
Nec festis graviterve cubans jejunia solvit.
Multae parvum acies, certamina multa lacessunt,
Extra externa crepant, intus civilia mussant:
Flamine sed doctus supero pius intima pressat,
Componensque animi sudo moderamine turbas
Conficit edomitans lascivum pondere asellum,
135.0532D| Frangit et extenuat bellorumque usibus aptat.
Suetus in internis, ad barbara fortior exit.
Bella trahens hostis variis hunc provocat armis,
Mille petit furtis, impugnat mille duellis
Pusio quod vagit, vel quod muliercula plangit,
Quod mugit bos, balat ovis, quod bellua gannit,
Admonet, atque pavendorum portenta sonorum,
Et strepitus exercituum. Quem voce movere
Dum nequit, horrificis tentat consternere visis:
135.0533A| Instruit aurigas, redigit sub frena jugales
Molitur rhedas, instaurat fraude veredos,
Cassis at hunc Christi tegit ac lorica fidei
Ferventesque feras sese pervadere cernens,
Dum Jesum inclamat, terrae sorbetur hiatu
Pompa nocens: claros Christi canit ille triumphos,
Fert laudes, gaudet celeri superasse tropaeo.
Plurima bella dein conamina fraudis adorta
Multa virum, pandit muliebria membra cubanti
Serpens nuda vafer, dat ditia fercula victus
Indiguo, invictoque feras ferus applicat ipse:
Se ingerit oranti, exprobrat, vel caede fatigat.
Omnibus his victis miles persistit agoni.
Insidias hostis cumulans atque arma reformans,
Vel potiora parans, latrones mittit egeno
135.0533B| Qui circum tota cursantes nocte, cubile
Haud reperire queunt: coram tuteque cubantem
Securum orta luce vident, rogitantque quod ipse
Pervasus noctu faceret. « Latronibus, inquit,
Non timet invadi nudus.--Quit caedier, illi.--
Quit, puer; haud ideo vereor, sum occumbere promptus. »
Robore quo stupidi, fassique volumina noctis
Tegminaque umbrarum, spondent moderamina morum.
Tabescit coluber: quot belli suffit agones,
Tot bellatori cernens renitere triumphos.
Crebra tropaea dein et plurima signa geruntur.
Prima diu sterilis perrumpere claustra cubilis
Ausa petit mulier, votisque levata recedit,
Postque annum grates sumpto pro pignore pendit.
135.0533C| Adjecit Dominus miris attollere servum.
Alterius ternam matris discrimine lethi
Dum sobolem, pariter vitae suprema trahentem,
Momento incolumem reddit, rapit emithritaeo.
Gazensis currus agitare auriga paratus,
Artis dum studio insistit stupefacta fatiscit
Membra recunctatus, nervi riguere per artus:
Non manus aptatur flagris, non stringit habenas,
Jam cervix immota manet, rectore quadrigae
Agmine frustratae licito, nulla arte feruntur.
Praeceptor tandem temone relapsus inepto
Tollitur ac supplex capit adjumenta grabati.
Sicque humilem prono medicum molimine adortus,
Accipit haud aliter sumpta gaudere medela
Ni subdat medicatori data pectora vero;
135.0533D| Devotus maneat sontique renuntiet arti.
Corda vovet, recipit monitus, sanatur utrinque,
Carne, anima duplici exsultans moderamine fotus.
Post Hyerosolymita potens virtute superba
Corporis atque asinos vectanda in pondera vincens,
Perflatus diro truculenti daemonis astu,
Ducitur innexus multisque oneratus ahenis:
Saepe quidem chalybis solitus perfringere nodos,
Expugnare seras, crurum rescindere vincla;
Mordiens his aures, nasum deciderat illis:
Horum crura pedesque, gulam detriverat horum.
Terrentur fratres visu tam turbinis atri.
At Pater immotus velli vincimina mandat.
135.0534A| Exutus laqueis tremit aspectumque retorquet
Vertice dejectus, metuens vel cernere contra,
Depositoque furore pedes allambere Patris
Sede nec amoti gestit, tandemque coactus
Juratusque ferus ductor possessa remittit.
Qui memorabo virum dira legione tumentem?
Fascibus excellens hic, opum fulcimine pollens,
Praeminet ut multis, multo pervaditur hoste.
Ductus et ad medicum ferro omnia membra gravatus,
Excutitur vinctis, numeroso et milite fretus,
Simplicis athletae praesumit inire palaestram,
Impavidumque rapit, sustollit in aera tutum
Ridentemque virum, sociis ad facta relisis.
Roborat ille suos, humeris capitique reflectens
135.0534B| Securus virtute manum, prensisque capillis
Ante pedes subigit, stringitque manusque pedesque,
Calcat utrinque pedes: Torquere, nigella caterva,
Ingeminans. Miser ejululat plangore furoris
Diverso jam mille micant uno ore tumultus,
Pectore ab unius populorum bella resultant.
Nec patitur pius hisce diu miserum retineri
Captivum victor, Jesum sed ut invocat, omnes
Turbarum pellit strepitus, torvaque phalange
Depulsa, sensus revocata mente reformat.
Plurima curatus curae quasi dona reportat;
Curator solers quae cuncta omnino refutans,
Sed neque pauperibus suasus tribuenda, retractat:
Excussat servare manus dum munere praestat.
Haud procul a cella saxis quidam effodiendis
135.0534C| Dum sudore madet, morbo dissolvitur artus:
Intentus scopulis, similis fit corpore saxis.
Nullus jam motus membris, jam saxeus omnis;
Corde oculisque vigens, ac caetera mortuus, almi
Visibus offertur, per quem virtute resumpta
Membra resentiscit, venas vigor intrat abactus;
Frigore concretae regelantur in ossa medullae:
Sicque recompositus, priscis mox redditur actis,
Incoeptoque valens operi gaudensque recurrit.
Pluribus hinc crebro aggreditur multisque medetur
Quid referam aurigam saeculi sub rebus agentem
Chrismate quem lotum gentilis fraude premebat
Aemulus? Iste nihil contra magis utile ducens,
Auxilium Christi precibus petit Hilarionis.
135.0534D| Abnuit ille preces vanis expendere nugis.
Fratribus impulsus tandem ne vulgus ineptum
Rideat Ecclesiam, tantillo hunc munere donat
Fictilis atque scyphi, quo quondam haurire suetus:
Praestat opem lympha plenum dum suscipit ille.
Certus abit palmae stabulum aspergitque jugales,
Carceris antra fovet claustrique repagula tingit;
Spargit et aurigas hostis ridere, paratum
Divulgare sacrum, sed corda fidelia fidunt
Exsultantque futurorum spe laudis honorum,
Ut data signa, volant hi, praepediuntur at illi;
Istorum axe rotae fervent, vix terga meantum
Eminus hi cernunt. Attollitur aethera clamor:
135.0535A| Sed neque pars aversa silet, virtus quia Marnas
Subjaceat Christo; fideique occasio multis
Hoc jam tam propero praefulsit parta triumpho.
Anguis hic antiqui vires vacuabat et artem,
Nec coram posito figmenti monstra valebant.
Sacratae juvenis flagrabat virginis igne,
Ludicra praetulerat, sed frangere vota nequibat.
Haud grave ducit iter Memphitem tendere in urbem,
Armaturque dolis Christi ut superare monile
Praevaleat. Totum vanis ita deterit annum;
Inde vafri rediens instructus fraude colubri,
Praesumptumque gerens animi grassamine crimen,
Aes, limen subter, quaedam ad portenta notatum
Defodit, adjiciens magici fera murmura vincli.
Ilicet insanire, caput, velamine vulso,
135.0535B| Virgo rotans, diffusa comas et stridula dente
Ardore incendi, puerum clamore vocare.
Traditur acta seni, retegit cui larva piaclum
Ejululans et furta fatens, Memphyte vocatum,
Vi ductum, tormenta pati, crucis ignibus uri.
Cogis, ait, me exire tenet quem limen adactum.
Magna (senex) virtus quem lamina licia nectunt!
Cur non hunc potius qui te immittebat inisti?
Utquid, ait, collega meus, quem daemon amoris
Illaquearat, ego impeterem? Sed virgo sigillum
Ne tereret rapui. Fecisti invitus, at exi
Perdere, non servare solens, pellitque ferocem
Nec juvenem exspectat, fraudis vestigia vitans;
Increpat ereptam non se cavisse puellam.
Non modo vicinas urbes pia fama replerat,
135.0535C| Quin longinqui etiam gentes exciverat orbis.
Ut nostris procul e terris Orientis in axem,
Quaerere salvificum delegerit ille medentem
Francorum illustris quem jussibus induperator
Prosequitur chartis, comitatu et honoribus auctum.
Qui furvo a puero possessus daemone, noctu
Dentibus infremere, et gemere, atque ululare suetus,
Diraque flagra ferens, requiem in tormenta trahebat.
Cujus in obsequium plures ob patris amorem
Procedunt, videt ut turbam benedicit, abire
Praecipiens senior, juvenemque suosque manere,
Nam causam adventus ex ipso intelligit ore.
Mox rogitatus homo, rapitur vix tangere terram
Ut pedibus valeat, loquitur sermone Syrorum
Tunc primum audito, servans idiomata linguae,
135.0535D| Nec minus et Graeco citatus [scitatus] famine pollet.
Praeteriens varias quibus hic sit praeditus artes,
Nomine et imperio Christi curatus, ut atra
Peste viget liber, librarum pondera profert
Simplicitate putans auri debere talenta;
Hordea ab hoc sed pane capit, simul insuper audit:
Aurum quod caenum reputent qui talia sumant.
Non homines modo reddebat, quin bruta saluti.
Ut Bactra quondam ductum regione camelum,
Quem terdena virum sibi pectora funibus actum
Praesentem dederant: rabidum qui linquere jussi,
Diffugiunt omnes, sociisque manere nec ausis
Obrius ille meat: Non mole, diabole, vasta
135.0536A| Me terres, idem in magno, qui in vulpe, camelo,
Proclamans, pergensque [ pro porrigens] manum, cui turbida dire
Atque immane fremens dum proxima bellua fertur,
Labitur, atque caput premit exaequabile terris.
Mirantur cuncti, tanto terrore furentem
Tam subito, tali factam lenimine mitem.
Nec potis est numero claudi pedibusque ligari
Omni facta die per eum miracula vitae.
Haud minus ore potens turbas explebat euntes
Irradians, ad celsa vocans, et in ardua ductans:
Visere semotos non spernens, semina Verbi
Laetus agens Domini et segetem supero imbre venustans;
Amplificansque pio proscissa novalia rastro,
135.0536B| Auget culta Dei, veteri nova semina glebae
Inculcans. Agarenorum ceu pandit Elusa,
Quam inveniens olim Cythereia festa litantem,
Non prius absistit lacrymis et famine divo,
Ecclesiae quam condendae fundamina metans,
Pontificem sacris ut erat vittatus Adonis
(Daemone nam pulso plures curaverat horum,
Adnotet insigni redimitum stemmate Christi.
Alapiona fero vacuans afflamine menti
Dum redhibet, Christo lucrans, affinibus auctis
Nominis aeterni Bethlehem attollitur auctor;
Sicque monasteriis vicus repletur et aulis.
Sollicitusque ut erat, fratrum praenosse solebat
Multa, futura cavens, vitare nocentia callens.
Ceu quondam sociis vetuli discrimen avari
135.0536C| Praemonuit, turbamque feram turpemque repulsam
Quae passi; hospitium patrem lustrare tenaces
Dum cogunt, cujus multa vertigine fundae
Vinea praevallata minus solito edidit, atque
Id quoque in horrendum mensis descivit acetum.
Dapsilis at fratres hilari qui dote refovit
Vinea, quae centum fuerat factura lagenas
Millibus ut tribus est plebis depasta, trecentas
Reddidit in spatium viginti lecta dierum,
Nam Pater Hilarion laeto hanc benedixerat ore.
Cum propriis sineret gregibus servire fovendis,
Celsa prius doctis alimenta requirere mentis,
Haecce quidem quaerenda juge, haec sectanda monebat,
Non ea quae assidue mundo labente fatiscunt:
135.0536D| Quorum quem curam monachum retinere sciebat,
Hujus avaritiae haud norat tolerare furorem.
Quare a conspectu venerandi amoverat oris
Sollicitum quemdam, custodem pauperis horti,
Atque animo nummos solitum servare pusillo:
Qui tentans lenire senem, cum fasce virentis
Advenit ciceris, coramque nec ausus adire,
Clam dedit Hesychio ponendum ad fercula; sero,
Fetorem appliciti senior haurire recusans,
Clamat avaritiam ciceris putere virore.
Horrida si minus haec, inquit, spiramina sentis,
Saltem adhibe bobus, fugere haec et bruta videbis.
Factum, disruptis fugiunt animalia vinclis.
135.0537A| Pollebat siquidem praestans hac culminis arce
Corporis attigui sensaeve afflamine vestis,
Tangeret aut quam quisque, regi quo nosset odore
Cui larvae, addictus vitio vel oleret adustus.
Flebat at obsessus numerosis undique turbis
Et grege stipatus fratrum curaque fovendi
Affectus pacis, desiderio atque quietis
Arctari obsequiis venientum et honore dolebat:
Carceris haec tabens evadere septa calebat,
Oblatasque animo pompas ac stemmata calcans,
Solum exoptabat eremum; quam pronus inire
Dum jamjam parto properans conatur asello,
Multa subinde ruunt lacrymosi millia vulgi,
Excidium patriae velut intentetur et ignis,
Claudere moliti precibusque astringere nisi.
135.0537B| At manet invictus tractans haec famina secum:
Fallacem haud facio Dominum, nec quibo videre
Proruere ecclesias, fusum squalere cruorem;
Unde probare datum patriae praescita pericla.
Vadere sed prohibent, testatur at ipse ciborum
Sumere nil potusve, nisi mittatur abire.
Sic septem postquam jejunia tracta diebus
Producit, missus, socio multo agmine pergit.
Quorum quamplures, ubi per sua rura, remittit,
Quadraginta legens secum, jejunia fortes
Qui tolerare queant, Pelusia tendit in arva,
Ac Domini patrio servos invisit amore.
Inde petens eremum, coluit quam Antonius alter
(Nempe revelatum sibi quod coeli alta subisset),
Solari fratres, lustrare habitacula certat.
135.0537C| Delectis sibi subparibus vicina duobus,
Vasta eremi penetrat, tantumque abstemius illic
Tamque silens agit, ut primum coepisse professus
Tunc fuerit servire Deo vitae ordine Christo,
Cui tot devoto sacrarat tempora cursu.
Arentes nimio squalebant pulvere glebae,
Effervensque sitis moribunda obduxerat arva,
Et vacuarat aquis clausum sola torrida coelum
Jam tribus ut liquit terras Antonius annis,
Decessum cujus lugere elementa ferebant.
Adfore fama volans ubi prodidit Hilarionem,
Hunc certatim adeunt, ducti passim omnibus agris,
Lurida tabe famis sternentes ora: colonis
Compatitur pressis senior pietate redundans,
Utque polo passas gemino cum lumine palmas
135.0537D| Exerit, os reserans, largos mox exhibet imbres.
Ast ubi concessis satiatur glarea nimbis,
En subito exortis replentur rura chelydris.
Non arva agricolis, pecori non pascua tuta;
Nusquam agris requies, et certa pericula quaquam.
Quid medicinali exhibeant ad funera fotu
Incertum, nisi patronum ad suffragia notum
Certa petant, quo moesta levent, quo noxia pellant.
Ergo Dei famuli contra haec munimina poscunt,
A quo sumentes medicamina fida salutis,
Mox benedicto oleo maledicta venena repellunt.
Afficitur cultu senior, pertaesus honore,
135.0538A| Et pompam fugiens venerantum ruricolonum,
Accelerat mutare locum, non nota requirens
Climata profugii. In Bruchio tanto hospite laetis
Fratribus exceptus, jamjamque instantibus umbris,
Decretam parat ire viam; turbantur amici
Ac retinere parant; nihilominus ille perurget.
Coeptum iter, attestans ne sit mora forte molesta
Se properante fuga; Post, inquit, causa patebit
Me subito a vobis celerique migrasse recessu.
Nec mora post noctem lictores hospita pulsant
Limina, portantes perversi edicta tyranni,
Hunc qui, destructo, quo rexerat agmina, claustro,
Funebribus jussis mandarat ubique requiri.
Frustrati votis, Magus est, ut dicitur, illi;
Vera feruntur eum magicis callere futura.
135.0538B| Ille eremi secreta legens, semotus in annum
Ferme manet, donec, fama vulgante, nitescit;
Jamque carens latebra, terris bene notus Eois.
Appetit aequoreis tandem se claudere arenis.
Discipulus tunc adveniens Adrianus ab oris
Forte Palaestinis, pandit periisse nefandum
Regni sceptrigerum, Christi regnare clientem,
Hortaturque monasterii recidiva reposci.
Abnuit iste decus fugiens, non bella renutans;
Nec reverebatur pavidus, qui regna perosus
Deviaque ingressus, conducto interna camelo,
Per loca vasta Parethonium perducitur urbem.
Ast Adrianus honore calens et culminis aura
Perflatus, vellit furiis et fraude magistrum,
Et male protritis quae illi leganda dicarat
135.0538C| Larga manus, spreto infelix senis ore recessit;
Regius haud longum morti quem morbus adegit,
Zonano senior juncto subit edita classis
Siciliam tendentis, ea scissa Adria puppi
Dum legitur, subito naucleri filius atro
Flamine correptus, clamansque ita prodere fervet:
Hilarion cur, serve Dei, nec in aequoris undis
Esse licet tutus, spatium da tangere terras
Hic imas ne praecipiter depulsus abyssos.
Ille dolens retegi: Remane, Deus en meus, inquit,
Si sinit, hic socius; prohibet, sin ille morari
Invidia quod agis peccatorem atque vacantem?
Sed patre dante fidem reliquis non credere terris,
Expurgat vitio puerum, ingressusque Pachimum (Pachynum)
135.0538D| Quod solum superest, rebus quod restat egeno,
Fert pro naulo, Evangelium quod scrisperat olim
Ipse manu propria, nituit dum prima juventa.
Navigii renuit dominus, nisi codice, veste.
Re cernens inopes. Laetatus egere beatus;
At ne promatur meditullia transit in arva,
Lignaque decidens humeros onerabat alumni;
Quo redeunte die pretio pro pondere sumpto
Panis opem tali sibimet sudore parabant.
Interea Petri quidam intra limina Romae
Daemonico clamat scutarius impete raptus,
135.0539A| Siciliam ante dies paucos esse Hilarionem
Ingressum; quem nemo sapit, putat ipse latere
Secretus; sed abibo et eum per compita prodam.
Moxque petens portum appellit sinuosa Pachimi [Pachyni],
Ac duce possessore casam senis ante recumbit.
Nec mora, liber abit, medicique notamina pangit.
Quem plures extemplo adeunt, morbisque levantur
Corporis ac mentis. Tum de primoribus unus,
Cui gravidam lymphata cutem distenderat unda,
Quo venit sub sole, redit mox pondere liber.
Qui medicatori praestantia praemia promens,
Haec responsa capit: Gratis data dedite gratis.
Inter quae Hesychius, quaerens toto orbe magistrum,
Littora perlustrat, penetrat deserta, levamen
135.0539B| Corde fovens istud, tantum non posse latere
Hunc ubicunque diu. Quam spem tres ducit in annos.
Inde a Judaeo vendenti scruta Metonae
Audit Siciliae mirae virtutis in oris
Christicolis vatem populis nituisse novellum,
Tot signis clarum, tantis virtutibus altum,
Sanctorum ut veterum quidam esse propheta putetur.
Adriaco mox hic pelago Trinacria fertur
In sola, remigio justum ducente secundo
Scitatus, famam senis uno ut ab ore capessit,
Consona cunctorum rutili praeconia lichni:
Qua niteat, quid agat, quam signa stupenda celebret,
Omnibus hinc adeo mentem mirantibus almi,
Quod nec opem a quoquam capiat post talia panis.
Discipulus tandem lacrymis per gaudia fusis
135.0539C| Irrigat inventi hoc plantas sudore magistri;
Vixque erectus eo, et biduo triduove refotus
Famine mellifluo, velle hunc evadere terras
Audit in externas, ignotus nomine et ore
Qua residere queat, Dominoque vacare quietus.
Ducitur ergo Epidauraeos proreptus in agros,
Qua neque celatus longo sub tempore degit
Rure latens modico. Siquidem draco magnus Achivi
Quos, trito sermone, boas vocitare sueti,
Late actus vacuabat agros, armenta gregesque
Pastoresque vorans, lethali flamine tractans ( pro trahens.)
Cui vastam jubet ille pyram funusque parari,
Excitumque data seriem prece scandere mandat.
Obsequitur supera serpens virtute coactus.
135.0539D| Supposito ille cremans immanem fomite pestem
Admiranda dedit pavido spectacula vulgo.
Tempestate sub hac, motae concussio terrae
Aequora limitibus metisque effudit abactis,
Diluvium ut rursum instaret mortalibus; omnes
Antiquum timuere chaos de montibus actas
Excelsis pendere rates, fluctusque frementes
Gurgitum inundantum ferri per littora montes
Cernentes Epidauraei, dum stragibus urbis
Praeteritis trepidant, Patris suffragia quaerunt,
Quem spe praesumpta rapientes littore sistunt.
Mox tria signa crucis sabulo dum pingit arato,
135.0540A| Intenditque manus contra, mirabile dictu!
Creverit ut surgens steteritque in molibus aequor,
Indignansque fremensque diu, velut obice versum,
In semet sensim lapsisque refluxerit undis.
Ut rupes senis ante pedes rigidi in mare montes
Parte fluunt alia, hinc ceu marmorei, inde liquores,
Spargitur id tota regione, per arva, per urbes.
Mirantur cuncti eximii magnalia signi,
Ille dolens prodi, lembo clam nocte recedens
Effugit, et classe ascensa, Malta [Malea] atque Cythera
Occurrunt. Dumque alta legit piratica grassans
Fertur adesse manus, trepidant socii armaque poscunt,
Exercent cunctos, creberrima nuntia currunt
Id recitare seni. Ridens procul ille carinas
Ut videt hostiles: « Quid, ait, trepidatis, alumni?
135.0540B| O modicae fidei! Pharaonis an agmina plura
Cernitis agminibus, divis quae mersa triumphis? »
Saevorum interea spumantia rostra propinquant;
Emissus quantum spatii lapis occupat absunt,
Ille manu contra erecta, venientibus ora
De navi loquitur: « Satis est huc usque measse. »
Mira fides! resilire rates, puppimque petita
Agmine nitentum contra post terga redire
Invitos, stupidos citiore ad littora cursu
Quam ventum fuerat, casso molimine ferri.
Sic grassantum athleta Dei sine sanguine victor,
Laeta tropaea ferens, legit aequora Cycladas inter,
Littoribus variis crebrisque furentia terris,
Tutus uti sulcet placidi vada mitia stagni.
Urbibus ac vicis passim concurrere vulgus
135.0540C| Daemone possessûm ac voces incedere in aures.
Sicque Paphum appulsus, requiescit ab urbe remotus.
Non tamen id longum: viginti forte dierum
Vix volvens spatium, cunctis namque insula clamat
Urbibus ore agitatorum famam Hilarionis,
Advenisse Dei servum, hunc sibi rite petendum.
Occurrunt Lapithae, Salamina, aliaeque resultant:
Approperant cunctis certatim ex urbibus acti,
Atque uno coeunt vexati mente ducenti,
Sexu discreti. Dolet auferri ille quietem,
Praesidiumque petens notum, precis igne fatigat
Colluctatores, alios mox decutit, atque
Post biduum triduumve alios, nullusque resistit,
Hebdomada explicita, qui non laetatus abire.
Exactis geminis postquam devenerat annis,
135.0540D| Cogitat Aegypti profugus loca barbara adire;
Suadet at Hesychius Cypri penetrare recessus,
Abducitque mari, montes procul inter opacos,
Reptando genibus manibusque abrupta subiri
Quae vix praevaleant: pomaria consita amoenum
Reddebant, ductique locum de vertice rivi.
Nec detractus honos ab eo per tempora quinque
Annorum arboribus quibus hic mansisse probatur;
Nullo horum sumpsisse cibum de germine fertur.
Antiqui juxta fani collapsa patebant
Moenia, qua sueti innumeri sub nocte dieque
Daemonici resonare globi, velut agmina belli:
135.0541A| Gaudet in his senior habeat quod acumina pugnae,
Quodque ad eum auderet nullus vel scandere rarus.
Sicque fovens charam, Domino inspectante, quietem,
Quadam forte die paralytica membra jacere
Respicit ante fores; quis sit rogat, ut quid adactus?
Procuratorem, Hesychio narrante, locelli
Accipit, ac villae cui subditur hortulus ipso.
Ilicet illacrymans, inopemque salutis adortus
Sic dextra jubet intensa recubantis in ora:
Surge tibi dico, Christique in nomine perge.
Mira medela! rotabantur dicentis in ore
Verba, nec ediderat perfecte haec omnia, jamque
Membra salus propera ad standum solidata levabat.
Haec ubi sparguntur, multis iter invium inire,
Difficilem superare aditum, spes certa suadet.
135.0541B| Id per circuitum villis servantibus unum,
Secreto fugiens ne lapsu ignota capessat.
Non equidem velut instabilis levitate modernos ( pro novos)
Quaerebat loculos; quin defuga semper honoris,
Ignotus [ f. ignotusque] humilem gestibat ducere vitam.
Tempore dum senii sentit se ad praemia ferri,
Hesychio, qui semper cum pietate colebat,
In testamenti vice fertur epistola parva
Ejus scripta manu ditis qua cuncta supellex
Divitiaeque inopis memori traduntur honore
135.0542A| Haecque Evangelium, tunicae cum tegmine, sacci,
Palliolique decus, simul ac veneranda cuculla.
Jam modico igne tepens in pectore flamma caloris
Restiterat, jam nil hominis, sensus nisi, vivi
Magno corde viget, visuque profatur aperto:
Egredere unde times? anima egredere unde vacillas?
Jam decies septem Christo famularis in annos,
Et lethum aegra times! Haec; et petit halitus aethram
Robore pervalidus, pia per miracula clarus,
Utque virum meritis vix tunc aequabilis ulli.
Terra solo adjicitur mox, ceu praeceperat aeger,
Post obitum parvam ne detineatur in horam
Audit ut Hesychius, Cypri petit illico littus:
Hic se versandum pingens discrimine multo,
135.0542B| Pignus sublegit decimo post funera mense,
Majus namque Palaestinae comitantibus affert
Laetisonis populi turbis monachumque catervis,
Quae, Constantino civilia jura ferente,
Ob densas fidei segetes Constantia dicta,
Inque monasterio prisci moderaminis abdit,
Illaesa tunica, cum palliolo atque cuculla.
Torpore erat toto, quasi viveret, integer; artus
Et multo ut fotus refovebat aromate vulgus,
Quemque pia late mundo virtute refudit,
Carnalem in sensum quoque respergebat odorem