135.0633|
135.0633B| Sedis Alexander post hos moderamina primae
Aevi immaturus, maturus mente, capessit.
Pro servis Domini sacra qui mysteria passi
Corde colens humili jubet haec solemnibus indi,
135.0633C| Haud impar Elisei, spargi sale praecipit undas,
Queis aspergantur benedictis tecta piorum.
Contulit affectu populi cui gratia Christi
Atque senatorum Ecclesiae nexare catervam
Hermen praefectum ad Regem convertere verum;
Fonte sacrat simul uxorem, genitosque, sororem,
Mille jugans famulos, et quinquaginta ducentos,
Conjugibus gnatisque una baptismate lotis;
Quos gaudere prius cum libertatis honore
Muneribus praestans Paschae dat luce sacrari.
Ales fama operis, pernicibus excita pennis,
Axe sub Eoo Trajano annuntiat acta;
Ille odisse Deum quem noverat Aurelianum
Haec legat rapido Romam plexum ire volatu;
Quique solum pontumque legens, secat omnia lapsu
135.0634B| Praecipiti properus, Romamque repente perintrat.
Augusti velut Augustus comes Urbe receptus;
Pontificum insano petitur plangore furentum,
Millia Romuleae a sacris descisse phalangis;
135.0634C| Quis Hermes et Alexander foret ausibus auctor;
Attritos sedisse deos, delubra relicta.
Devincitur Alexander, contruditur Hermes,
Quem custos suasorque Quirinus honore tribunus
Convenit: utquid se tanto patiatur honore
Privari, tam vincla pati tolerabile ducat?
Is mutasse decus, non se amisisse fatetur,
Terrenum tolli culmen mutabile posse,
Perpetuo prohibens fastigia diva manere.
Stultitiam reputat suggestor credere vitam
Post cineres, sibi sic visum olim reddidit Hermes,
Ast ab Alexandro se doctum vera probasse;
Dumque alterna serunt avidae commercia linguae,
Ventum quo statua praefecto assensa tribunus,
Foedere sub tali clauso jungatur ut ipsi
135.0635A| Limine Alexander, vincimina plura triumphans.
Hermes firmat; abit, prodit, triplicansque Quirinus
Pontifici nexus, aucto custode, tuetur.
Orat papa fides pacto claretur ut isto.
Aethera vota petunt, coeli demittitur astris;
Nam, stellis convexa poli pingentibus, ecce
Parvus adest puer, et rutilans illuminat atram
Taedae luce domum, atque sequi se praecipit almum.
Ille, dolum metuens, puerum faculamque videndo:
« Non simul ibo, genu mecum nisi flexeris, inquit,
Commemorando precem Christo dictante profusam. »
Implet jussa puer, dextramque antistitis ipse
Corripiens, per claustra rapit velut ostia pandens,
Praefectoque jugat clausi intra septa cubilis.
135.0635B| Insequitur reseratque irrumpens claustra Quirinus,
Inveniensque simul Domino sua vota ferentes,
Quos trusos antris statione removerat aucta;
Astupet ardenti faculae, rebusque tremendis,
Propositoque tenore fidem servare petitus,
Artibus haec Zoroastraeis cunctando rependit
Praefectus contra: « Nunquid nos legimus ista?
Optio gesta tua est, jam credere cede paratus;
Nostri nam Domini permaxima dona tenentur,
Qui dedit auditum surdis et lumina caecis,
Leprosos mundans, paralytica membra reformans,
Daemones expellens, animabus corpora reddens;
Qui tulit et functum mihi vitae ad munia gnatum,
Quem languore scholis disciplinisque vacantem
Correptum praecelsa deûm Capitolia duxi;
135.0635C| Dumque fatigo gravi surdos libamine divos
Pontificesque precor, vanisque refercio donis,
Orbor, et incoeptis animam unicus efflat ab annis.
Questibus ejusdem me tunc his urere nutrix:
« Credulus hunc sancti Petri si ad limina ferres,
Prosperitate tuae gauderes prolis adepta.
--Cum privata (ego) sit visu, neque reddita luci,
Incolumem narras fore quomodo ob id mihi gnatum? »
Illa: « Vides en me caecam, sed credere Christo
Si mallem, exacto fruerer jam lumine lustro;
--I credens, et Alexander tibi reddere lumen
Si quibit, credam sobolem mihi posse reponi. »
Hora calore diem flammabat tertia; pergit
Seque refert sexta, gaudensque vidensque regressa,
135.0635D| Imponensque humeris frigentem currit alumnum,
Praecelerans, vix ut pueri juvenesque sequantur,
Pontificemque videns ad me nox pulsa recurrat.
« Ille Erebi Christus puerum sic lege resolvet,
Infit, ut a lethi tenebris puer iste resurgat
Ut semel indultum maneat tibi lumen apertum. »
Sic fusis animam precibus remeare medullis
Obtinuit, sanoque ad me cum pignore venit;
Ejus, quo viso, pedibus prosternor, et oro
Christi mox fieri servus; hinc haereo Christo,
Tutorem genito statui, patrimonia cessi
Matris, et ex proprio nonnulla libenter adauxi;
Caetera tum famulis, mecum quos unda novavit,
135.0636A| Distribui, cunctos quoque libertate levavi;
Si qua superfuerunt ea post largitus egenis.
At nunc exertum nec confiscatio terret,
Nec superest hominis morituri offensa pavori;
Participem me illis credens qui munia fassi
Christi, martyrii meruere capessere palmam.
Famine suspensus respondet ad ista tribunus:
« Per vos me Christus hac conditione lucretur:
Nubilis est mihi nata, viro quam tradere penso,
Egregiae decorat hanc indulgentia formae,
Infamis collum torques sed struma fatigat:
Hanc redimite salute, et ei mea cuncta relinquens,
Ingenua Christum vobiscum mente fatebor. »
Praesul: « Vade celer et claustra ad carceris illam
Duc, tollensque meo Boiam componere collo
135.0636B| Matura genitae, salvamque resumito mane. »
Ille: « Domus habeat cum te mea, qui mihi carcer
Temet restituet? propera, inquit, papa reduci
Illuc me siquidem faciet qui detulit isthuc.
Quem pergentem et eis patefacta cubilia dantem
Intrepidi proceres solito concludere cogunt;
Dumque valedicit precibus, sibi taedifer astat
Ecce puer, panditque aditum, revocatque sub uno
Pontificem puncto, mox vincla reponit, abitque.
Post horae libramen, adest cum prole Quirinus,
Custodesque videns quos liquerat advigilantes,
Claustra petit, munita probat, signata retentat;
Cernit Alexandrum reserans vestigia pronus;
Astringit, veniamque petit, cui talia praesul:
« Non Dominus noster pessumdare quemlibet optat,
135.0636C| Converti quin peccantes; etenim in cruce fixus
Se crucifigentum petiit peccata remitti.
Tunc praesentanti genitam, quot carcere clausi
Hinc jubet inquirat, Christi pro nomine si qui.
Bis deni referuntur, eosque Eventius inter
Theodulusque amicit quos gloria presbyteratus;
Hos sibi deduci digno praecepit honore,
Intereaque suam soboli transumere Boiam:
Omnia continuo dissolvens vincla tribunus,
Allambensque pedes, torquem genitae rogat addi.
Additur, urgetur, properet, vir jussa facessat;
Quo celerante, puer taedae fulgore coruscus
Ilicet effulgens salvam jubet esse puellam,
Addens: « Dege tua semper cum virginitate,
Efficiamque tuum in coelis te visere Sponsum
135.0636D| Quem stat amore tuo proprium fudisse cruorem. »
Aethera coelicola post haec repente, Quirinus
Presbyteris comitatus adest, sanaque reperta
Prole, replens clamore locum: « Prodi hinc, ait, alme
Doctor Alexander, ne, te tam indigna ferente,
Coelitus expressum me fulmen adurat iniquum; »
Quae sibi sint praestanda magis papa ingerit, omnes
Sacratu poscens personas carcere clausas.
Conqueritur sanctum custos quid prosit iniquis.
Contra, Dei retegit praesul, pro flagitiosis,
E coelis venisse Deum, qui Virgine natus
Ad veniam cunctos laxandaque probra vocaret.
Convenit ergo omnes, monitus hac voce, Quirinus,
135.0637A| Accelerent, Christi cupiunt qui sacra subire,
Et baptizati pergant pro velle soluti.
Approperant igitur fidei se subdere cuncti;
Quos affatus Alexander mysteria promit
Coelestis Domini, coelum terramque regentis,
Omnia servantem terris ut mittere Gnatum
Virgine progenitum legit, genus omne vocavit
Quique hominum coelis, firmans affamina signis,
Ut dederit vitam, tulerit post omnia mortem;
Quam post calcatam surgens penetraverit aethram,
Subjectisque potestatem dans mira patrandi,
Venturum se prodiderit sub limite saecli,
Ut bona det justis, injustis digna rependat. »
Subjiciunt omnes haec ad documenta salutis
Auditae mentes fidei, manibusque beatae
135.0637B| Presbyteri impositis vitae his primordia legant,
Cum genita pariter Balbina, omnique Quirinus
Fonte domu sancto, junctisque sacratur adauctis
Omnibus ecclesiam vicus ( sic ) dat carcere abactis.
Compertis quibus, iratus jubet Aurelianus
Adduci, sisti, ductum affaturque Quirinum;
Dilectus sibi cum fuerit, quod riserit ipsum.
Ille sub haec: « Me Christicolam pernoscito factum;
Vis occidere, vis duris substernere lignis,
Urere seu flammis, aliud jam non ero quod sum;
Exhibui Christo devinctos carcere cunctos,
Dimisique exire suos, sed pergere nusquam
Conati, poscunt pugnam pugnaeque coronam,
Criminibusque fuit dum forte perire patratis,
Quam melius reputant animas effundere Christo;
135.0637C| Hic Hermes et Alexander, clarique piique,
Esuriens dapibus veluti gaudere paratis
Martyrio coelique manent splendere nitore. »
His ille acceptis, flammante incensior ira
Tam patulo coram fari sermone quod ausu
Non timuit, plectrum jubet abscindatur ut oris,
Et pensus lanios spectatoresque fatiget.
Qui quoque continuans probris agitare tyrannum,
Abscidi mucrone manusque pedesque jubentur;
Tum jugulo expleri, canibusque vorandus omitti;
Cui via praerepto a justis dedit Appia tumbam.
Virginitate nitens hujus dum filia sacra
Saniferae crebro praefigeret oscula Boiae,
Sanctus doctor Alexander: Sine vincula nostra
135.0637D| Lambere, quae repetis [ ms. 2, quaere Petri] Domini, ac vincimina come.
Sic opera sumpta studioque sequente benigno
Invenit haec sancti, traditque reperta sorori
Theodorae Hermetis probitatis honore colendae,
Quae decollati studuit dare membra sepulcro
Germani, procul hac nec ab urbe Salaria sumpsit;
Ipsa ubi promeruit post martyrizata sub ipso
Judice corpoream fratri sociata quietem,
Quem postquam jugulavit atrox comes Aurelianus
Flagitiis reliquos caecis in carcere lotos
Antiquae impositos puppi, saxisque gravatos
Colla, vehi cunctosque altum jubet in mare mergi.
Deduci posthaec papam sistique beatum
135.0638A| Mandat Alexandrum, lateat quae causa requirit
Quod magis occidi tendat quam absistere coeptis.
« Non licet, inquit Alexander, canibus dare sanctum. »
Fervet ad haec, seseque canem furit ille vocatum.
Indiciis praesul probat ut cane nequior exstet;
Fixo divinis minatur flagra tyrannus;
Despicit iste minas jactantem, spernit honores
Punitorum ab eo fastus et culmina praefert.
Exsecrat intrepidus rabidum temnitque furentem;
Qui ferus appensum torqueri praecipit almum,
Unguibus et radi, face lampadibusque cremari.
Ista diu passum nulla resonare severus
Voce stupet sanctum, rogitatque silentia mira:
Ille Deo fari se deposcendo fatetur,
Increpat et stolidum tormentis sacra rogantem:
135.0638B| Annorum monet ille fere triginta juventae,
Cogitet invictum mentis, hunc iste salute.
Hocque cruore palaestrita dum sudatur agone,
Dira se perhibens viduandam morte mariti,
Pilato ut visis olim perterrita conjux,
Mittit et absolvi suadet fortem uxor athletam;
Verba ferox spernens socios certamen inire
Mandat Alexandri; relegunt vestigia laeti,
Jamque Patris palmas stadio contingere certi.
Ignibus infelix Stygiis feraliter ardens
Ut prodit invictos urget fervere caminum;
Tunc ut, Alexander, jubet, atque Eventius, annos
Octoginta gerens, aversi dorsa ligentur,
Candentique dati flammis fornace crementur;
Astans Theodulus poenarum horrore prematur,
135.0638C| At fornacis Alexander furibunda triumphans:
« Theodule, accelera nobiscum, frater, et alge;
Ille etenim tres qui pueros apparuit inter
Hebraeos quartus, nobiscum exsultet et isthic; »
Theodulus flamma irrumpens intersecat ignes,
Cum sociisque Deo grates laudesque rependens,
Concinit: « Ecce tuos examinis igne probasti
Nos, Pater, istius, nobis nec adhaeret iniquum,
Igne furens victo flammatur mente tyrannus;
Effert, hortatur, dubioque in crimine pendens,
Presbyteris tandem cervices demetit ense.
Nec tamen hoc patitur papae finire palaestram,
Visceribusque animam rimatur in omnibus altam,
Multifora terebrans fortissima cuspide membra,
Sic decorat triti tanto molimine floris
135.0638D| Egregius rutilum meritam petit aethera sedem,
Dumque insultat ut implicitis grassator amarus,
En visus juvenis gerulus gestaminis igne
Accensi chalybis virgae quasi quam jacit ante
Haec addendo pedes: « Meritum, Aureliane, capesse,
Tartareae nigra namque patent tibi guttura portae,
Ast quibus infrendes paradisi aptantur amoenis. »
Attremuit dictis, febrisque accenditur igne;
Mens fugit, ac rabie rapitur, quatiturque phrenesi,
Lingua editur, vita tetricas raptatur in umbras,
Atque Severinae praesaga profata maritae
Vera quidem, sed sero probat; quae saucia, gestis,
Membra beata rapit haecque in sua praedia ducit,
135.0639A| Inque via Nomentana procul Urbe recondit
Millibus ut septem, cum papa Eventius illic,
Sarcophago ut juncti flammis tumulentur in uno.
Theodulum recipit modo corpore tumba seorsum;
Spiritus a sociis at non discernitur aethra.
Membrorum Imma triumphantum devota sepultrix
135.0640A| Tegmine ciniphii corpus tenerum asperat hirci,
Atque beatorum tumulis astrata recumbit;
Obtinet a sancto precibus dum praesule Six o
Haec in rura loco sacretur episcopus illo
Martyribus dignum post exhibiturus honorem;
Pontificem sic inde locus consuetus habere.