135.0793C| Gregorius post haec sumit sacra jura secundus,
Vir caelebs, doctus, sensu facundus et ore:
Jam pridem imperio notus, jam dogmate clarus,
Corde pio prudens, virtutis robore constans,
Hostis aberrantum, defensor recta sequentum;
Interiora studens, sed non externa relinquens.
Moenia qui aggrediens urbis reparare, coquendis
Calcibus insistit; trabibusque labore petitis,
Basilicam Pauli renovat, restaurat et aram,
Et colit ornatu, relevat prohibetque ruinas
Templorum plures, lapsumque reducit honorem.
Sanctorum turmas revocat, coeli agmina cogit.
Germanas vocat [e] tenebris ad lumina gentes;
Quis praesul verbique sator Bonifacius almi
Dirigitur, mortisque novo sole effugat umbram.
135.0793D| Gallorum Ecclesias pietatis luce venustat,
Rhemensem, et dignas quas censet fascibus ornat.
Martyrioque auctus, virtutis agone coruscat.
Primitiae gentis Germana ab origine princeps
Culmen apostolicum petit, et sacra limina Petri.
135.0794C| Pontificis monitis summi exhortante tyrannum
Praestita firmantur primae patrimonia sedi.
Civiles strepitus urgentiaque extera bella
Cynthia terrifico praemonstrat tincta cruore.
Scinditur imperium, rectus praefertur iniquo;
Belligeraeque manus fuso agmine sanior exit
Pars victrix; pacis veneranda insignia surgunt,
Priscorumque fides celebri decoratur honore.
Tibridis horrificis ripas superantibus undis,
Frugiferas circum glebas ferus occupat imber,
Pervaditque vias, hortos, munimina, villas;
Evertitque casas, terretque abigitque colonos;
Arbusta ac segetes; rapit altae moenia Romae.
Inde subit vallum, et muros transcendit, et ipsas
Lymphans lympha tenet fluctu bacchante plateas.
135.0794D| Non illis agros licitum exercere diebus
Agricolis, infausta terunt moesta agmina festa
Papa gravi motus querularum murmure vocum
Insistit precibus, legatque ad sidera vota.
Nec coeptis animum removet certamine victum,
135.0795A| Dum cogit propriis Tiberim se reddere metis.
Increpitat Bardos, fera pectora munere et ore
Demulcens, mites consultibus et prece servans
Imbuit, aedificat; hujusque opera apta receptant.
Surreptorum aufert opus; fraus fraude labascit.
Externos etiam benedictio lata triumphos
Concelebrat papae, victores spongia Francos
Dum reddens Agarenorum tutatur ab armis,
Participes ferri neque laesos vulnere tantum,
Prostratis tali vacuis pro tegmine paucis.
Constantinopolim longa obsidione gravatam
Haec fera barbaries belloque fameque repressa,
Incoeptis obstante Deo confusa, reliquit.
Concilium crudele calet, dolus in nece Patris
Cuditur; imperii mox hostibus oppida cedunt.
135.0795B| Proditur impietas, plectuntur numine summo
Participes, laqueisque suis foveaque parata
Captantur, feritasque in vertice versa furorum est.
Ecclesiam spoliari opibus protectio papae
Impedit; unde iterum primatum fraude petitus
Eripitur, Christique immunem dextra tuetur.
Nec toties fraus victa silet; sumuntur in ipsum
Arma Deum, decorisque jubetur Iconia prisci
Vastari, quacunque notat pictura triumphos.
Augusto faveat praesul, vel gratus amore
Decidat, aut gradibus celsoque recedat honore.
Rejicit, expugnat, temnitque profana sacerdos,
Intrepidusque manet ferventibus undique telis.
Haeret pastori grex impia jussa refutans,
Fortiter et vita pro praesulis atque salute
135.0795C| Decertans; error damnatur: ponere regem
Papa vetat, bonitate ratus scelera improba verti.
Sternuntur seductores, abiguntur iniqui.
Consilium ferale, Dei moderamine cassum
Destruitur, sed fraude ferum clementia Patris
Protegit, atque sacerdoti suffragia crescunt;
Barbaricamque manum jungit sibi Roma sodalem,
Auxilioque Patris vitae discrimina prodit.
Praesul at egregius potiora levamina quaerens,
Prodiga pauperibus largitur dona patronis,
Incumbens precibus, votis et sedulus instans.
Nec durus populo, grates dependit amori,
Hortaturque piis fidos persistere coeptis.
Sic sibi, sic Domino servabat corda suorum.
135.0795D| Tum Sutrinse doli captum per retia castrum
Assiduis papae monitis scriptisque benignis
Redditur, atque Petri Paulique offertur honori.
Primatum diram feritatis foedere fraudem
Luciferum capimus flammis signasse cometam
Consultum crudele subit, Romamque ducesque
Barbaricae subici manui; tradatur iniquis
Justus, in insontem sontes grassentur honorem.
135.0796A| Consilii pars impletur, capiendaque restat
Roma, sacer dum se solum pro civibus offert,
Praesidioque haerens supero, regem petit hostem,
Quaerentisque neci dare se conspectibus infert,
Quem Christo moderante piis affatibus urgens,
Emoliit fera corda, vigens pietate benigna
Sternit, et exsultat vestigia sacra tyrannum
Austerae posito mentis petiisse tumore;
Promisisse gregi, nil se latum ire sinistri,
Regalesque Petri cultus cessisse decori;
Dimisso suplicasse humilem diademate regem.
Obtinet inde petens recipi rex praesulis hostem.
Accipit exarchum Pater, infensumque tuetur;
Eripit adversis, fulcris solatur amicis,
Servat consiliis, regit exornatque triumphis.
135.0796B| Caesaris ingrati fraudes sub funere papae
In patulum veniunt, qui stemmata ducta figuris
Palmarum Christi fuscare, vel ignibus atris
Obruere insistens, punit defendere nisos:
Pontificemque pium Germanum assensa jugare
Vitantem, sacris abicit, sociumque furoris
Aris adsciscit. Quem scriptis arguit urgens
Praesul apostolicus, nec deterrere procacem
Absistit: sit, ni redeat, pellendus honore.
Nec silet Augusto, facinusque remittere suadet.
Inclyta praeterea Patris hujus tradita gesta
Templa Dei circa, cultumque operamque sacrorum.
Ille monasteriis coetus legesque relictas
Restituit, ponens proprio nova castra paratu.
Maternamque domum divinis ritibus aptat,
135.0796C| Et facit haeredes coeli in patrimonia cives.
Ornatus adhibet, gemmis sacra vasa decorat:
Pauperibus largitur opes. Subit aethera dives:
Tristitiam terris migrans, dat gaudia coelis.
De Gregorio papa tertio.
Culminis hunc sequitur virtutum et nominis haeres:
Mansuetus, sapiens, divina lege renidens;
Laudibus expertus, sensusque nitore politus:
Hortator cultorque boni, tutorque fidei;
Prodigus indiguis, et paupertatis amicus;
Captivorum emptor, pupillorum bonus altor;
Relligionis, amore vigens, pia pectora solans.
Insistens Patris exsequiis de funere raptus
Eximitur, lectusque ad regmina summa vocatur.
135.0796D| Admonet increpitans reges in signa salutis
Crudeles, pavidum monitusque efferre verentem
Legatum censens, opus integrat, improba damnat
Imperia, Ecclesiaeque monilia rite tuetur,
Quae scriptis monitisque jubet veneranda reponi.
Arguit hinc proceres iterum crebroque monendo.
Nec legatorum pedicis quit mens sacra Patris
Averti, penetrant dum scripta palatia, reges
135.0797A| Juraque captantem fervore monentia sontem.
Imperat Augustis, dat Christi insignia signis.
Erigit ecclesiae specimen, cultumque decoris
Augens, admittit justorum pignora toto
Orbe petita soli, meritos decernit honores,
Continuasque preces grata et praeconia fundi.
Aggregat implentum coelestia munia turmas:
Instaurans rutilis ditat sacraria donis,
Ornat cultura, quamplurima lapsa reformat.
Dilatans fabricas, largo locupletat honore.
135.0798A| Civibus auxilium Domini ac suffragia regis
Providet humani, Francorumque advocat aulam
Moenia restaurat, tutamina praeparat urbi,
Bella premit sedans animos; prece, munere mulcet
Ecclesiae compage ligat titubantia membra.
Sic bene dispositis directo tramite rebus,
Internis atque externis moderamine comptis,
Instructisque poli castris ac lumine cultis,
Emeritus petit aeternam post bella quietem.