135.0693|
135.0693C| In quosdam furuisse licet rex Numerianus
Tradatur, multo palmarum culmine mactum
Cum sociis sanctum qui mittit in astra Chrysanthum.
Terrenus generis proavorum stemmate clari
Auctor Alexandrinus erat Polemius isti
Qui genitum studiis dans liberioribus uti
Imbuit et sophicos callere per abdita fucos.
Is dum sollicitus multorum inventa revolvit
Tandem evangelici scandit solidamina portus,
Doctoremque catum legis sectaequae requirens,
Corpophorum reperit, casto qui jure sacerdos,
Civica jura cavens, nemorum spelaea fovebat.
Quo duce siderei modico sub tempore callis
Nactus iter, graditur clivosa per ardua liber,
Intrepidoque palam Christum sermone fatetur.
135.0693D| Fertur id ad patrem, procerum qui jura tremiscens,
Claudit in obscuro foedi spurcaminis antro
Afficiensque arcto gnatum, jejunia solvit
Grata cibo; gaudet juvenis quaesita subisse,
Gratatur, favet, assultat, complectitur, ambit,
Sicque diu se exerceri promptissimus optat:
Suggeritur genitori ardor genitique voluptas,
De cruce pendere et jejunia laetus inire,
Christicolarum animos tali sub more suetos,
Gloria queis et honor hoc crescere jure putatur,
Quin studium vertat, tales non hacce premendos
Lege viros, contempta ferat, vitata reponat,
Deliciis subigat, connubia clara procuret,
Nexibus his nodet, trahat hac in vota catena.
Audit at ipse libens monitus et jussa facessit,
Instruit et thalamos, amicit triclinia cunis,
Protinus et genitum squallenti carcere raptum
135.0694C| Munere praecultis pretioso vestibus ornat:
Invehitur cellae nitido splendore venustae,
Applicitae lepidis animum mollire puellae
Lusibus electae vultuque habituque decorae:
Infarcire dapes, opulentas ponere mensas;
Carcere quae graviora ferens immobilis obstat
Vir valido fixus lapidi Christoque cohaerens
Coenum delicias, angues reputansque puellas,
Oscula et amplexus, clypei velut aere sagittas,
Discutiens armis validae objectuque fidei,
Sternit sopitas cantu sapiente colubras:
Victis nobilior primis rationis acutae
Fatibus, exquisita venit, speciosior ore,
Conjugio Daria velut socianda sodali;
Capto dum reddet patrique deisque Chrysantum,
135.0694D| Crescit, ea subeunte, datum varia arte duellum:
Nobilitas, species, lepidae facundia linguae,
Impugnant valido temnentem cuncta renisu.
Gratia quem, fideique decus, sapientia vera
Cinxerat, alterutrum, adversis confligitur armis
Illa deos praefert divino jure colendos,
Iste docet miseros divoque nitore vacantes,
Idque probat veris patulisque edisserit actis.
Virgo probe cedens rationis acumine tandem
Christi victa jugo accedit submittere colla:
Virginitas servanda placet, fictumque subire
Conjugii multo decorandi pignore nomen.
Abluitur sacro conjux baptismate virgo,
Sicque pares casto Christi vincimine juncti
Gignere coelesti non cessant fenore gnatos
Multiplices, cogitque virûm pia castra Chrysanthus,
Femineas Daria densat sub signa catervas.
135.0695A| Agmina plura videns hostis tota Urbe coire
In Christi sacra jura ducis, claramque repulsam
Indici penitus priscis arisque jugisque
Livida tela vibrans diro excitat impete turbas,
Inque pios movet atroces ardore tumultus
Urbis tunc praefecturam Celerinus agebat,
Qui hos cuidam legat tentos ad flagra tribuno;
Claudius huic nomen qui septuaginta Chrysantho
Tortores adhibens crudis astringere nervis
Hunc satagit, sed stat subito virtute solutus
Siderea nulloque jugo sibi vincla cohaerent:
Stringitur hinc validi nodoso robore cippi,
Tertius hic morsus crus ut divaricet actum,
Ligna sed in tenuem cippi resoluta favillam
Nec vim, nec pondus valuere indicere sancto;
135.0695B| Putente inde lavant artem depellere mictu
Sudantes, in nectareum sed versus odorem
Belligerum laeto fragrans spiramine mulcet;
Inde recens rapto vituli sub tergore sutus
Stringitur urgendusque faci datur Hyperionis,
Jura sed ignorat Phoebus ponitque vigorem,
In testis tantum validi tepefactus amictus,
Nec sentit fervere cutis mitissima solem:
Artubus ut detracta manens ex corpore robur
Forte trahens sancto cessit cui Cynthius ardor;
Inde manusque pedesque subactum et colla catenis
Carceris injiciunt barathro caecisque latebris:
Nec mora, solvuntur cuncti nodamina fetri,
Lux micat innumeris radians ut consita lychnis.
Supplicii artifices referunt haec cuncta tribuno
135.0695C| Ille sibi exhibitum nemoroso verbere caedi
Mandat, at applicitae rigidissima brachia silvae
Laedere membra pavent, lento ac flaccescere lapsu
Incipiunt, omnem inque manus posuere rigorem.
Claudius ista tuens sanctum tellure levari
Praecipit atque tegi, genibusque advolvitur orans
Seque suosque pia sanctorum lege sacrari.
Mox catechizatus divinas excipit undas,
Pluribus applicitis paribus sociaque jugali,
Hilaris junctis genitis, qui Maurus, Iason,
Militibus pariter quoque septuaginta jugatis.
His sibi subjectis multisque haerentibus auctis
Numerianus ut acta capit, vitreo aequore subdi
Ingenti implicitum saxo fervore tribunum
Deputat insano, tum septuaginta jugatos
135.0695D| Jasonis et Mauri pariter capita ense recidi.
Antiqua latitans erat arte cuniculus illic
Qua caesi testes, quem noctu sorde levantes
Christicolae multis decorando monilibus ornant.
Colligit Hilaris genitorum membra tribuni
Exsequiis perfuncta piis, ubi vota profundens
Continuansque preces arctatur ad acta profanis.
Dum trahitur poscit se implere precamina mittant;
Sicque gradum signis Christi dum mystica sumit
Atque genuflectens palmas ad sidera pandit,
Aethera cum precibus scandit coelum accipit orans.
Tam subito stupidi raptores fine rapinae
Quae comitabantur famulas ad funera linquunt;
Hae dominam extremo famulantur munere, condunt
135.0696A| Basilicamque super, pro posse in culmina tollunt.
Interea Augustus truciore furebat in altos
Signiferos ira; trudit squalore Chrysanthum
Carceris honorifici, qua stercora fluxa cloacas
Extenuant: Dariam meretricia septa receptant.
Suggeritur clauso sed lux divina Chrysantho,
Balsama respirans pariter fragrantia fertur.
Evadens caveam Dariae leo mittitur audax
Servator decoris cellamque ingressus honorat
Orantem, astratus placidoque rigore tuetur,
Dumque ferunt Christo plures reverenter honorem
Mirificis trepidi visis, praefectus in ipso
Fornicis ignem aditu multa trabe praecipit edi:
Bellua raucisono flammis pavefacta rugitu
Perturbare locum, cui virgo animosior: « Exi
135.0696B| Secure, emigrans nullo laedere tenore,
Liberat ille quidem te in me quem mitis honoras. »
Exhibitus posthac praefecto aptatur equino
Sub trabe tormento porrecta immane Chrysanthus.
Machina sed refugit, rapiturque in flabra minutis
Dissiliens frustis, sparguntur vincula passim,
Lampades applicitae, depulso ardore, gelantur.
At Celerinus, eo concussus corda stupore,
Gesta refert domino, magicis qui fraudibus acta
Dependens, castos pretioso fine jugales
Grandiae saxigero submergi mandat arenis;
Tramite quo coeli Stephanum super alta secuti
Lacteolo roseoque innexas flore gemellas
Stemmate perpetuo rutili meruere coronas;
Largoque per populos dum spargunt dona salutis
135.0696C| Crypta supra tumulos claro fabricatur honore:
Quo dum saepe coit votiva frequentia plebis,
Aeneadum dux saeva fremens, celebrante caterva
Mystica, voti aditus claudi jubet ora levato
Pariete, conclusumque premi vasto aggere templum,
Sicque manet dum cruda pios tribulatio tundit
Sculptilium pulsa donec Urbs sorde piatur
Et Christo sacra busta, Deo retegente, notantur.
Restitit at quaedam sacris intecta fenestra
Qua sanctorum inspectari monumenta licebat:
Visitur argentum hac intus quod vina litare
Plebs olim intulerat, clausaque resederat aula.
Hac quidam, jussus specie, penetralia, praedae
Spe, irrepit, rapiturque rapax rapiente rapina;
Sic raptus rapiens extra prorepere nisus,
135.0696D| Haud valet egressum introitus reperire reperti,
Circumiens tota gyroque vagante laborans
Nocte nec inveniens aditum quo claustra relinquat;
Dum lucis spatio coelum nigresceret acto
Exitus hinc rursum petitur rursumque negatur,
Nocte notata die tota cataracta recedit;
Sic tribus elusum jam noctibus aegra fatigat
Cura laborque vacans; reddit lux tertia cuncto
Jura foro, pueros ferulis vulgusque plateis,
Diversoque reum certamine carcer adurit:
Hinc pudor, inde fames rapiunt incerta trahentem;
Quid cui praeponat libratur vita pudore:
At cruciante fame panso decus interit ore,
135.0697A| Egrediens tandem, populo spectante, fatetur
Flagitium, pressante probro, non aere gravatus.
135.0698A| Damasus ut factum longo post tempore sumit,
Obtegit os aedis, sacra limina versibus ornat.