Congeries informis adhuc, cum Silva teneret
Sub veteri confusa globo primordia rerum,
Visa deo Natura queri, mentemque profundam
Compellasse Noym: "Vite viventis ymago,
5Prima, Noys — deus — orta deo, substantia veri,
Consilii tenor eterni, michi vera Minerva:
Si sensu fortasse meo maiora capesso -
Mollius excudi Silvam, positoque veterno,
Posse superduci melioris imagine forme -
10Huic operi nisi consentis, concepta relinquo.
Nempe deus, cuius summe natura benigna est,
Larga, nec invidie miseros sensura tumultus,
In melius, quantum patitur substantia rerum,
Cuncta refert, operique suo non derogat auctor.
15Non igitur livere potes, sed pondus ineptum
Perfecto reddes consummatoque decori,
Consilii si rite tui secreta recordor.
Silva rigens, informe chaos, concretio pugnax,
Discolor Vsie vultus, sibi dissona massa,
20Turbida temperiem, formam rudis, hispida cultum
Optat, et a veteri cupiens exire tumultu,
Artifices numeros et musica vincla requirit.
Vt quid ab eterno prime fundamina cause
Ingenite lites germanaque bella fatigant,
25Quando fluit refluitque sibi contraria moles,
Fortuitis elementa modis incerta feruntur,
Distrahiturque globus raptatibus inconsultis?
Quid prodest quod cuncta suo precesserit ortu
Silva parens, si lucis eget, si noctis habundat,
30Perfecto descisa suo, si denique possit
Auctorem terrere suo male condita vultu?
Ante pedes assistit Yle cum prole suorum,
Invidiam factura tibi, quod cana capillos
Informi squalore suum deduxerat evum.
35Rursus et ecce cupit res antiquissima nasci
Ortu Silva novo, circumscribique figuris.
Debetur nonnullus honos et gratia Silve,
Que genitiva tenet, gremio diffusa capaci.
Has inter veluti cunas infantia Mundi
40Vagit et ad speciem vestiri cultius orat.
Has lacrimas tener orbis habet, nutricis ut ipse
Discedat gremio, Silvamque relinquat alumpnam.
Adsistunt elementa tibi poscentia formas,
Munus et officium, propriis accomoda causis,
45Affectantque locos ad quos vel sponte feruntur,
Consensu deducta suo: levis ignis in altum,
Terra gravis pessum, medio tenus humor et aer.
Vt quid enim permixta trahit confusus acervus? -
Stare suum Silve est vertigine circumferri
50Vorticibusque vagis iterum confundier in se,
Sed neque pax nec amor, nec lex, nec cognitus ordo.
Omnibus hiis quia Silva caret, vix nomine vero
Divinum censetur opus, sed lubrica cece
Machina Fortune, melioribus orba patronis.
55Pace tua, Nois alma, loquar: Pulcherrima cum sis,
Informi nudaque tibi regnatur in aula
Regnum, Silva, tuum; vetus et gravis ipsa videris -
Vt quid ab eterno comitata Carentia Silvam?
Ornatu specieque superveniente recedat!
60Adde manum, rescinde globum, partesque resigna
Et distingue locis: melius distincta placebunt.
Pigra move, moderare vagis, asscribe figuram,
Adde iubar: fateatur opus quis fecerit auctor!
Pro Mundo Natura rogo. Satis est: nichil opto,
65Si rerum Mundique suum natale videbo.
Sed quid ego tibi plura? pudet docuisse Minervam."