105.0299D| Quidquid ab Hebraeo stylus Atticus atque Latinus
Sumpsit, in hoc totum codice, lector, habes.
Quo loca prima tenet Genesi, primordia mundi
Diluviumque canens, gestaque magna patrum,
Exodus Aegyptum spoliat, secat aequora Rubra,
Pandit iter eremi, lympha ibi lexque datur.
Inde sacerdotum gentem Leviticus ornat,
105.0300D| Et typica exponit dona sacris typicis.
Bella virosque liber Numeri describit et actus,
Queis Moyses fregit idola, stupra, duces.
Post repetit legem, populo benedicit, et alma
Jura dat, ac dicto carmine victor obit.
Dividit hinc proprio terram Navegius heros
Libro, deletis urbibus atque locis.
Pridem Judicibus quis et ordo cucurrit et actus,
Continuante stylo, concinit inde sequens.
Moxque sedent quae Ruth Moabitis femina gessit,
105.0301A| Clara piis meritis, clara nepote pio
Psalmicanique actus, et iniqui gesta Saulis
Prime sequensque liber hinc Samuelis habes.
Tertius et quartus, Malachim queis nomen inhaesit,
Regum Hebraeorum ex ordine gesta canunt.
Hinc sedet Isaias, Christum de virgine nasci
Qui canit, et gentes ad pia jura vocat.
Hunc prope Jeremias, qui virgam ollamque tuetur,
Ordine quadruplici flebile texit opus.
Partibus Ezechiel summis obscurus et imis,
Hinc est stirps qui hominis more vocatur heri.
Post duodenus inest vatum pius ordo minorum,
Longe aliud signans quam sua verba sonent.
Nam maecham et prolem Joseph creber intonat
Osee, Samariam, Ephraim, Gesdrahel [Ms. Reg., Gesrahel] et viduam.
105.0301B| Hinc Joel eversum prius atris cladibus orbem,
Flaminis adventum concinit inde pii.
Quatuor aeque tribus probris regna increpat Amos,
Se et vidisse boat mystica plura satis.
Percutit Abdias Edon almi cuspide verbi,
Aemulus et fratris illius ore ruit.
Naufragio Jonae signatur passio Christi,
Ninivis et vitam nomine mundus habet.
Filia latronis vastatur carestia Michae,
Quod ducis Israel laeserit illa genas.
Voce Naum pulsat constantis sanguinis urbem,
Pacicanosque boat montis in arce pedes.
Habbacuc interno in cruce Christum spectat ocello,
Cornibus his vis est, ejus operta sonat [Mss Reg., Colb. e Mem., tonato].
105.0301C| Prometti a Sophonias a porta et colle quod audit,
Plangorem indigenis fert quoque pila tuis.
Aggeus instaurat templum, celsumque Tonantem
Moturum recinit aequora, rura, polum.
Mystica Zacharias postquam videt ordine plura,
Sessorem Dominum dicit, aselle, tuum.
Munera Malachias populi inquit abacta prioris,
Agmina cumque suis gentium amata Deo.
Job quoque verba tenens cum gestis inde libellus
Ponitur, hic parvus pondera magna vehit.
Mox dulcis dulcem depromit cantio Christum
Psalmorum, lyrici quos statuere pedes.
Protinus Ididiae resident tres ordine libri,
Cui nomen Salomon, sive Cohelet inest.
105.0301D| Alloquitur primus sub prolis nomine cunctos,
Corrigit et mores ethica lege tua.
Omnia vana canit rutilo sub sole secundus,
Cui res est physicas enumerare labor.
Tertius Ecclesiae talamum Christique perornat,
Rebus et in logicis vertitur ejus opus.
Inde philistoricus Daniel est totius orbis,
Omnia qui lapidem frangere regna canit.
Hinc duo ponuntur, queis nomen Verba dierum est,
Promere sive labor gesta genusque ducum.
Ponitur hinc Esdras, legem templumque reformans,
Et reditum Israhel ad sua regna [Mss. Reg., e Colb., rura] canens,
Ecclesiaeque typum referens mox scribitur Ester,
105.0302A| Quae plebi extorri lausque decusque fuit,
Post liber est positus, cui dat Sapientia nomen,
Quod Christi adventus morsque patescit ibi.
Protinus aptatur liber Ecclesiasticus isti,
Quo pia jura sonant, lausque beata patrum.
Hinc pia pauperies, pietas et opima, beate
Est Tobi libro rite notata tuo.
Scribitur insignis Judith mox femina facti,
Incestus cecidit qua feriente furor.
Hinc gemini libri ponuntur Machabaeorum,
Gesta quibus fratrum quattuor alma sedent.
Promit aperta novae Christum hinc [Ms. Colb. hinc [hinc] buccina legis,
Tegmine quem typico prompsit opera vetus.
Matthaeus, Marcus, Lucas, sanctusque Joannes,
105.0302B| Vox tonat hunc horum quattuor una simul.
Primus ab humana quia coepit promere gente,
Humani formam schematis inde vehit.
Avia terribili perstringit voce secundus,
Scribitur et specie inde leonis ei.
Estque sacerdotii quia rebus tertius orsus,
Forma juvencalis hinc sibi rite datur.
It quia verborum pennis super aethera quartus,
Hinc aquilae esemplare celsa petentis habet.
Quatuor atque decem hos Pauli scripta sequuntur,
quae orbi misit ovis, qui lupus ante fuit.
Romulida revocat a legis pondere prima,
Atque evangelicam censet habere fidem.
Arcades illectos diverso errore secunda
Ad veram scriptis convocat alma fidem.
105.0302C| Poenituisse placet, solatur tertia eosdem,
Laudansque hortatur ad meliora simul.
Ad fidei Galatas deducit quarta vigorem,
Qua spreta pronos grande premebat onus.
Quinta Ephesi populos venerandis laudibus effert,
Quod sanctam haudquaquam deseruere fidem.
Sexta Philippenses solatur, laudat, et ornat,
Constanter fidei quod tenuere decus.
Moxque Colossenses praeventos septima falsis
Vatibus instituit, corrigit, atque docet.
Thessala quam genuit favet hinc octava catervae,
Tempora quod cum essent nubila, firma stetit.
Extima queis etiam praedicit tempora nona,
Quove sit atra lues dejicienda modo.
At decimae textus Timotheum informat, et aptat
105.0302D| Ecclesiae in rebus, ordinibusque sacris.
Temporis undecima supremi probra canuntur,
Instruiturque viis omnibus ille bonis.
Instruit inde Titum decimae subjuncta secunda,
Quo vitet haereses, presbyter esse queat.
Tertio post decimam pia dat tibi verba Filemone,
Quae Roma vinctus misit ab urbe pater,
Ultima per legis vatumque oracula Christum
Hebraeis prolem praedicat esse Dei.
His sunt catholicae subjunctae ex ordine septem
Paginae, apostolico quas rapit ore stylus.
Scilicet una pii Jacobi, Petrique gemellae,
Sunt tres Joannis, una ibi Juda tua est.
Complentque Ecclesiam generali dogmate totam,
105.0303A| Instituuntque fidem, jusque salutis habent.
Hinc ad apostolicos, quos Lucas protulit Actus,
It stylus, Ecclesiae qui nova gesta canunt.
Visio sancta libros, quae sancto visa Joanni est,
Claudit, et arcano limite signat eos.
Hoc testamenti Veterisque Novique sub uno
Calle patens bivium ducit ad alta poli.
Hic cibus aeterno satiat praecordia pastu,
Justitiaeque famem, quo mage habetur, alit
Hic paradisigeno veniens de gurgite potus,
Quem quo plus quis adit, plus sitit omne bonum.
Haec tuba terribilis mugit per compita mundi, genere
Mittit terrigenum ad coelica regna.
Haec lux horrendas errorum decutit umbras,
Qua retinent mentis te via recta pedes.
105.0303B| Sunt hic Jura Dei tenebris nudantia mundum,
Splendidiora astris, candidiora nive.
Justa jubent, injusta vetant, mala cuncta recidunt,
Virtutes gignunt, probra fugant vitia.
Lex pretiosa Dei est, quid enim pretiosius illa,
Quam dat fons vitae, lux et origo boni?
Est doctrina potens, superansque scientia cunctas [Ms. Reg., cuncta],
Cui valet aequari nulla sub ax poli.
Cui si quam cupias sensu conferre vel arte,
Ut coelo tellus, haec ita cedet ei.
Quidquid in ingenuis mundana discitur arte
Artibus, hic currit liberiore via.
Quod ratione viget, vel quidquid amatur in illis,
Hoc a fonte meat, hujus ab amne fluit.
105.0303C| Cumque ha in cunctis vincat, fandi ordine vincit,
Quod sermone uno multa notanda docet.
Verborum atque unum non mutans tramite callem,
Sic plures unus res bene sermo tonat.
Sic narrat textum, tamen ut mysteria prodat,
Majora insinuat, dum modo magna canit.
Magnaque sic parvis componit, parvula magnis,
Actum ut per vilem tum pretiosa sonet.
In re praeterita monstrat narrando futuram,
Haec referens, miro praedicat illa modo.
Acta ita describit, ut agendi conferat artem,
In re ceu facta te facienda monet.
Pondere de rerum taceo, quis singula fando
Expediat, decus hoc queis cluit atque viget?
105.0303D| Quae non clausa metum, fastidia non dat aperta:
non hic deterret: non ibi vilis inest.
Hic spes quaerit eam, tenet illic prompta facultas,
Quo latet exercet, quo patet ista cibat.
Fortium in obscuris exercet praelia dictis,
Te sermone humili parvula turba fovet.
Fortibus est panis, pusillis lacteus humor,
Hos solidis dapibus, hos ope lactis alit.
Curat more meri, ritu demulcet olivi
Multimodo aptatu sic datur una salus.
Haec etiam assiduo fastidia derogat usu,
Quoque magis capitur, quaeritur inde magis.
Pluraque cum soleant meditatu horrescere grandi,
Hujus amor quo plus haec meditatur adest.
Adjuvat haec animum humili sermone legentis,
105.0304A| Sensibus et celsis ad potiora levat.
Nam se lectorum rudium bene nosse caterva
Hanc ratur, at doctis haec nova semper inest.
Quid quod ad aethereas populi vocat agmina sedes,
et vita associat non peritura tibi?
Qua mundanus amor refugit, crescitque supernus,
Vertit et ad melius corda legentis opus.
Adde quod exemplis mundanos instruit actus,
Et via consiliis hac tribuente patet.
Scilicet hic quisquam, didicit dum gesta priorum,
Quid vitare queat quidve sequatur habet.
Erudit externis proprios sic actibus actus,
Nonque suis sua sic dicta vel acta regit.
Singola quis referat? numero trascendet arenam,
Et pluviae guttas legis opimus honos.
105.0304B| Cui qui lecturum totis te nisibus addis,
Quisquis es, intenta poscito mente Deum.
Ut tua clementer cum hoc nectare corda revisat,
Cumque hoc inhahitet pectoris antra tui.
Hac veniente tuae pandatur janua mentis,
qua nitidante omni sorde carere queat.
Hospitium quo praestet ei qui condidit illam,
Cum lege hanc adeat legis et ipse dator.
Non te pervadat fastus, non gloria fallax,
non vanae aut vacuae sit tibi laudis amor.
Spiritus effugiet sanctus fera pectora ficti,
Nec habitator adit corpora pressa malis.
Sit tibi mens humilis, cor prudens, actio munda,
Sit florens studium, sit pietatis opus.
Crebra siede in sancta tibimet meditatio lege,
105.0304C| Instato monitis nocte dieque suis,
Hanc gere corde, manu, proprio non desit ab ore,
Tuque aliorum actus, corrigat illa tuos.
Haec in parte tori sedeat, hanc lumina cernant,
hanc colla, hanc genua, hanc brachia curva vehant.
Ad caput haec sedeat, solito dum tempore stertis,
dumque fugit somnus te petat illa celer.
Nec solum ut doctus, sed et ut sis justus amato,
Eminet unum alio, cum sit utrumque bonum.
Nam tibi Cunctipotens actus non verba requiret.
Illi in utroque tamen ipse placere vales.
Disce legens, assuesce frequens, faciendo doceto,
Sitque tibi hic trames legis in arte piae.
Quatenus erudiat mentem tibi lectio crebra,
Detque tuis pulchram sensibus illa viam.
105.0304D| Ne cito labatur, vires sibi colligat usu,
Lectio crebra tenet mens quod acuta capit.
Semita sic caeso dumosae robore silvae,
Dum teritur, crebro fit via lata pede.
Sancta ferant sanctis verbis exempla vigorem,
quae canis et facito, quae facis ipsa cane.
Non verbis actus, non illis verba repugnent,
Nobile par tecum currat utrumque simul.
Quod bene mente capis, humili sermone profare,
Ne fastu amittas, quod studiosus habes.
Plura referre mora est, in paucis collige multa,
Lector, cui fulvum mentis acumen inest.
Semine sic messor proviso plurima parvo
Grana vehit voto fertiliore indizi.
105.0305A| Dumque opus id cernis, relegis dum carmina nostra,
Theudulli clemens sis memor oro. Vale.