Vade, manus multas subiturus et atria multa,
Vade, liber trepidus, discidium metuens,
Vade meus sine me, carmen sine nomine, uade,
Causa, principio, consule, fine carens.
5Sique tuum nomen uult fratrum sollicitudo,
"Nomen quod petitis", dic sibi, "non habeo.
Si tamen et dignum uigilantia uestra coaptet,
Annuo, non renuo, dicite quod deceat.
Dicite qui deceat et uos et Burgulianum
10 Vestro perpetuum filiolo titulum".
Cur sis collectus, non est occasio multa:
Impleuit pellem scriptor ebes sterilem.
Incipis in multis, in multis desinis atque
In multis pendes nec loca certa tenes:
15Tantundem ualeas, si quis praeposterat odas;
Est locus incertus quo magis incipias.
Pagina furtiua, quo consule tutior ibis?
Immo iudicium consulis ipsa time.
Donec ego uiuo, clauderis limite nullo;
20 "Explicit" apponet mors mea, nil aliud.
Vrbana non es uerborum commoditate
Accinctus neque te Tullius associat.
At bene dictandi non defuit ampla uoluntas,
Cum cuperem musam Virgilii esse meam;
25Sed non afflauit cupienti dextra facultas
Nec patres illud promeruere mei.
Ecce misella uolas, a multis dilanianda,
Siue per errorem, siue per inuidiam.
Carta, tibi multum mea musa iocosa nocebit,
30 Musa iocosa licet nil michi contulerit.
Frons irsuta iocos tibi nostros improperabit,
Frons irsuta licet sepe iocum faciat.
Crede michi, numquam nocuerunt verba iocosa,
Me semper munit pectoris integritas.
35Grande supercilium, nigrum magnumque cucullum
Hostes ferales primitus inuenies.
Tu quoque, dic ipsis: "Medici, <curate p>rius uos,
Palletis, ranae funditus assimiles".
Codex idcirco securior egrediaris,
40 Quod fecant dominum morbida nulla tuum.
Qui leuiter dicunt me suspicione notabunt,
Sed neque radicem suspicionis habent.
Vt ros in Phebo tepido, nix sicut in Austro,
Vt palea in clibano, fumus ut absque foco,
45Vt subitus turbo, sicut de fulgure fulgor,
Sic transit subito re sine suspicio.
Me quemcumque notent, in me quicumque susurrent,
Non commendat eos amplior integritas.
Vellus eos mentitur ouem, lupus obstrepit intus;
50 Nequiter intus agunt at Curios simulant.
Quod si uerborum damnaris pro leuitate
Incutiturque tibi poena, sed immerito,
Te consoletur quia poenam non meruisti
Et sine iudicio iudicium pateris.
55Si tibi dicetur: "Cur nugis ergo uacabat?",
Dices: "Nolebat uiuere tempus iners";
"Scriberet aut legeret diuina uolumina", dicent;
Tu: "Scripsit, legit, fecit utrumque diu,
Incubuit metrice magno conamine Moysi,
60 Vitas sanctorum lucidius cecinit,
Sermones fecit multos sermone pedestri.
Haec ut uitaret ocia composuit,
Sed neque conuentus haec propter opuscula fugit;
Talia dictabat noctibus aut equitans.
65Non rapiebatur tunc sursum spiritus eius,
Sepe reuiumum religiosus homo;
Effundebatur sux oratio mane;
Inde trahebatur ad fora sollicitus".
Debemus .......... debemus et octo
70 Curant de r<ebus pontif>ices propriis
Et de privatis reges aliquando loquuntur.
Sepeque de uili sollicitantur equo;
Nunc uenantur apros, nunc ceruis retia tendunt
Et reuocat dominos sepe culina suos;
75Et redit ad mensam post causam rex generalem,
Audit cantores siue iocis inhiat.
Inter pontifices minor est de codice sermo;
Littera seu rara nulla fatigat eos.
Propterea sic est quia pars ignorat et alget,
80 Pars intenta lucris iura fori sequitur.
Ex oculo fratris festucam abducere querunt,
In proprio uero deseruere trabem.
Ne reprehendatur, reprehendit uel reprehendi
Nos aliquis patitur, dignior ipse cruce.
85Sed tu, uade, liber terroreque liber ab isto;
Si sit opus, pro me martirium patere.
Olim tempus erit, cum per me tutior ibis,
Cum michi liber ero, cum tibi credidero.
Abbatis nomen onus est, onus et labor, et me
90 Non sinit alterius esse nec esse meum;
Esse michi uellem meus atque suus sociorum,
Vt mea cui uellem tempora diuiderem.
Ad praesens ideo, codex, securior ito,
Quod bona res, bona spes se tibi consociant.
95Praecepi fieri capitales aere figuras,
Vt quod non sensus, res tribuat precium -
Ad nos miserunt Arabes huc forsitan aurum,
Materiarum quo signa priora micant.
Introitus alios minio uiridiue colore,
100 Vt mirabilius omne nitescat opus,
Vt quos allicere sententia plena nequibit,
Hos saltem species codicis alliciat.
Haec igitur lucet, haec uero littera ridet,
Sed non arrident dicta decora tibi.
105Elegi puerum scribentis in arte peritum,
Quid sic disposuit, nomine Gualterium,
Qui geniale solum, uagus ut tu, dicere nescit;
Sed decuit profugus scriberet ut profugum.
Gerardum quendam natu proauo Turonensem
110 Commoda sors Arabem contulit aurificem.
Burgulius prudens hunc educat ingeniosum
Et iuuat aestiuis Cambio temporibus,
Cambio post modicum qui, subterraneus amnis,
Postquam Burgulium prataque praeteriit,
115In Ligerim emergens redeat dubium est an abissum
Inde reuersurus irrequietus eat.
Claudicat ut Iacob, quoniam pede claudicat uno
Scriptor, sed recto praeualet ingenio.
Hunc quia callebat, quia Beseleel similabat,
120 Gualterio sodes addidimus socium.
Tu praesens aderas, haec omnia dum faciebant;
Aut sic aut aliter ergo referre potes.
Nunc igitur nostros ibis uisurus amicos
Et dicturus eis quod sibi mando uale.
125Ipsi te relegent, ipsi te, credo, recondent,
Ne tibi fascinus aut liuor edax noceat.
Acceleres igitur; citus ut redeas, citus ito;
Cautus amicorum singula dicta refer.
Vt resalutent nos, prior ipsos ipse saluta:
130 Taliter exposcit foedus amicitiae.