A thousand and thre hundyr yere,
Nynty and sex to mak all clere —
Of thre scor wyld Scottis men,
Thretty agane thretty then,
In felny bolnit of auld fed,
[Boiled with the cruelty of an old feud]
As thare forelderis ware slane to dede.
Tha thre score ware clannys twa,
Clahynnhe Qwhewyl and Clachinyha;
Of thir twa kynnis ware tha men,
Thretty agane thretty then;
And thare thai had than chiftanys twa,
Scha Ferqwharis' son wes ane of tha,
The tother Cristy Johnesone.
A selcouth thing be tha was done.
At Sanct Johnestone besid the Freris,
All thai entrit in barreris
Wyth bow and ax, knyf and swerd,
To deil amang thaim thare last werd.
Thare thai laid on that time sa fast,
Quha had the ware thare at the last
I will noucht say; hot quha best had,
He wes but dout bathe muth and mad.
Fifty or ma ware slane that day,
Sua few wyth lif than past away.
Anno Dom. millesimo trecentesimo nonagesimo sexto, magna pars borealis Scotiae, trans Alpes, inquietata fuit per duos pestiferos Cateranos, et eorum sequaces, viz. Scheabeg et suos consanguinarios, qui Clankay, et Cristi Jonsonem ac suos, qui Clanqwhele dicebantur; qui nullo pacto vel tractatu pacificari poterant, nullaque arte regis vel gubernatoris poterant edomari, quoadusque nobilis et industriosus Dominus David de Lindesay de Crawford, at Dominus Thomas comes Moraviae, diligentiam et vires apposuerunt, ac inter partes sic tractaverunt, ut coram domino rege certo die convenirent apud Perth, et alterutra pars eligeret de progenie sua triginta personas adversus triginta de parte contraria, cum gladiis tantum, et arcubus et sagittis, absque deploidibus, vel armaturis aliis, praeter bipennes; et sic congredientes finem liti ponerant, et terra pace potiretur. Utrique igitur parti summe placuit contractus, et die lunae proximo ante festum Sancti Michaelis, apud North insulam de Perth, coram rege et gubernatore et innumerabili multitudine comparentes, conflictum acerrimum inierunt; ubi de sexaginta interfecti sunt omnes, excepto uno ex parte Clankay et undecim exceptis ex parte altera. Hoc etiam ibi accidit, quod omnes in procinctu belli constituti, unus eorum locum diffugii considerans, inter omnes in amnem elabitur, et aquam de Thaya natando transgreditur; a millenis insequitur, sed nusquam apprehenditur. Stant igitur partes attonitae, tanquam non ad conflictum progressuri, ob defectum evasi: noluit enim pars integrum habens numerum sociorum consentire, ut unus de suis demeretur; nec potuit pars altera quocumque pretio alterum ad supplendum vicem fugientis inducere. Stupent igitur omnes haerentes, de damno fugitivi conquerentes. Et cum totum illud opus cessare putaretur, ecce in medio prorupit unus stipulosus vernaculus, statura modicus, sed efferus, dicens: Ecce ego! quis me conducet intrare cum operariis istis ad hunc ludum theatralem? Pro dimidia enim marca ludum experiar, ultra hoc petens, ut si vivus de palaestra evasero, victum a quocumque vestrum recipiam dum vixero: quia, sicut dicitur, "Majorem caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat suis pro amicis." Quali mercede donabor, qui animam meam pro inimicis reipublicae et regni pono? Quod petiit, a rege et diversis magnatibus conceditur. Cum hoc arcus ejus extenditur, et primo sagittam in partem contrariam transmittit, et unum interficit. Confestim hinc inde sagittae volitant, bipennes librant, gladios vibrant, alterutro certant, et veluti carnifices boves in macello, sic inconsternate ad invicem se trucidant. Sed nec inter tantos repertus est vel unus, qui, tanquam vecors ant timidus, sive post tergum alterius declinans, seipsum a tanta caede praetendit excusare. Iste tamen tyro superveniens finaliter illaesus exivit; et dehinc multo tempore Boreas quievit, nec ibidem fuit, ut supra, cateranorum excursus.
"This faithful adherent followed him like his shadow, ready to assist him with his sword, or cover him from the shot of the enemy. Suddenly the chief missed his friend from his side, and, turning round to look what had become of him, saw him lying on his back with his breast pierced by an arrow. He had hardly breath, before he expired, to tell Lochiel that, seeing an enemy, a Highlander in General Mackay's army, aiming at him with a bow and arrow, he sprung behind him, and thus sheltered him from instant death. This" observes the gallant David Stewart, "is a species of duty not often practised, perhaps, by our aide de camps of the present day." — Sketches of the Highlanders, vol. i. p. 65.